سقوط سنگین صندوق های اهرمی زیر سایه ریسک های متعدد

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، عمده صندوق‌های اهرمی در اواخر دی‌ماه به قله‌های قیمتی رسیدند؛ اما همزمان با تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه، مسیر اصلاحی این صندوق‌ها آغاز شد. طی یک ماه اخیر، افزایش سطح نااطمینانی‌های سیاسی و امنیتی، فضای ژئوپلیتیک منطقه را متشنج کرده و نگرانی از سرایت درگیری‌ها به ایران، موجی از احتیاط و رفتارهای هیجانی را در بازارهای دارایی رقم زده است.

بازار سهام بیشترین واکنش را به این تحولات نشان داده است. شاخص کل از سطح ۴میلیون و ۴۹۱هزار واحدی اواخر دی‌ماه، افتی نزدیک به ۱۸درصد را تجربه کرده و در روزهای اخیر در آستانه از دست دادن کانال ۳میلیون و ۷۰۰هزار واحدی قرار گرفته است. تحلیلگران معتقدند نوسانات شدید، رفتار سرمایه‌گذاران را به سمت تصمیم‌های کوتاه‌مدت و فروش‌های احتیاطی سوق داده است.

افت عمیق صندوق‌های اهرمی

در این میان، صندوق‌های اهرمی که معمولا به عنوان ابزارهای پیش‌نگر بازار شناخته می‌شوند، افتی شدیدتر از شاخص را ثبت کرده‌اند. هر ۹ صندوق اهرمی فعال بازار نسبت به سقف قبلی خود کاهش قیمت داشته‌اند. «دوایکس» با افت ۴۰درصدی بیشترین کاهش را تجربه کرده و «جهش» با افت ۳۶.۱درصدی و «توان» با افت ۳۵.۹درصدی در رتبه‌های بعدی قرار دارند. کمترین افت نیز به «پیشران» تعلق داشته که حدود ۲۶درصد از قله خود فاصله گرفته است.

کارشناسان، این کاهش گسترده را حاصل ترکیب فشار فروش هیجانی و افزایش ریسک‌های سیستماتیک می‌دانند. صندوق‌های مبتنی بر اهرم به دلیل ماهیت ساختاری خود، در دوره‌های نوسانی با شدت بیشتری تحت تاثیر رفتار جمعی بازار قرار می‌گیرند و در شرایط نااطمینانی، آسیب‌پذیرتر می‌شوند.

حباب منفی و کاهش تقاضا

بررسی‌ها نشان می‌دهد در بسیاری از صندوق‌های اهرمی، افت قیمت از کاهش خالص ارزش دارایی‌ها (NAV) پیشی گرفته و به شکل‌گیری حباب منفی انجامیده است. «بیدار» با اختلاف ۱۸درصدی میان قیمت تابلو و NAV بیشترین حباب منفی را ثبت کرده و پس از آن «شتاب» و «اهرم» به ترتیب با حباب‌های منفی ۱۶ و ۱۴درصدی قرار دارند. در مقابل، «پیشران» تنها صندوق دارای حباب مثبت در میان اهرمی‌هاست.

با وجود آنکه حباب منفی می‌تواند از منظر تحلیلی نشانه‌ای از ارزندگی باشد، اما انتظارات کاهشی در بازار مانع از شکل‌گیری تقاضای موثر شده است. بسیاری از سرمایه‌گذاران در انتظار افت بیشتر قیمت‌ها، اقدام به عرضه واحدهای خود کرده‌اند که این موضوع به تشکیل صف‌های فروش و کاهش محسوس ارزش معاملات انجامیده است. ارزش معاملات ۹ صندوق اهرمی در روزهای اخیر به حدود ۶۰میلیارد تومان محدود شده که از افت قابل توجه جریان نقدینگی حکایت دارد.

بازدهی سالانه؛ تصویر ناهمگون

با وجود اصلاح اخیر، عملکرد صندوق‌های اهرمی از ابتدای سال ۱۴۰۴ یکدست نبوده است. «نارنج» با رشد ۸۵درصدی در صدر بازدهی قرار دارد و «بیدار» با افزایش ۵۸درصدی و «موج» با رشد ۵۵درصدی در رتبه‌های بعدی هستند. این آمار نشان می‌دهد برخی صندوق‌ها با مدیریت فعال پرتفوی و انتخاب مناسب سهام، توانسته‌اند در فضای پرنوسان نیز بازدهی قابل توجهی کسب کنند.

در مقابل، «توان» و «اهرم» حتی از شاخص کل که از ابتدای سال حدود ۳۷درصد رشد داشته عقب مانده‌اند. بازدهی ۳۲درصدی «توان» و ۱۹درصدی «اهرم» آنها را در انتهای جدول عملکرد قرار داده است. کارشناسان معتقدند ضعف در چینش سبد دارایی و حساسیت بالا به نوسانات کوتاه‌مدت، از جمله عوامل موثر بر این عملکرد بوده و بازنگری در استراتژی‌های مدیریت ریسک را ضروری کرده است.

چشم‌انداز پیش‌رو؛ فرصت یا تهدید؟

تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران نشان می‌دهد با وجود افت NAV و شکل‌گیری حباب‌های منفی، همچنان انتظارات کاهشی در بازار سهام وجود دارد. این ذهنیت می‌تواند فشار فروش در صندوق‌های اهرمی را در کوتاه‌مدت تداوم بخشد. در عین حال، تداوم تنش‌های ژئوپلیتیک سطح ریسک سیستماتیک بازار را بالا نگه داشته است.

با این حال، برای سرمایه‌گذاران بلندمدت، برخی صندوق‌های دارای عملکرد برتر سالانه می‌توانند گزینه‌های قابل بررسی باشند؛ هرچند معامله‌گران کوتاه‌مدت باید با توجه به نوسانات شدید و واگرایی قیمت از NAV، با احتیاط بیشتری عمل کنند. در مجموع، بازار صندوق‌های اهرمی در شرایطی قرار دارد که همزمان فرصت‌های بالقوه و ریسک‌های جدی را پیش روی فعالان بازار قرار داده و مدیریت هوشمندانه ریسک بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.