حباب صندوق‌های نقره؛ هیجان اولیه یا ریسک پنهان برای سرمایه‌گذاران؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، همزمان با آغاز معاملات ثانویه صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر نقره، حباب قیمتی برخی از این صندوق‌ها در دقایق ابتدایی معاملات از مرز ۲۰ درصد عبور کرد؛ موضوعی که بار دیگر نگرانی‌ها درباره تکرار رفتارهای هیجانی در ابزارهای مالی نوظهور بازار سرمایه را افزایش داد. اگرچه در ادامه معاملات و با رشد قیمت گواهی سپرده شمش نقره در بورس کالا، بخشی از این حباب تعدیل شد، اما بررسی روند شکل‌گیری آن، زنگ هشداری جدی برای سرمایه‌گذاران و نهادهای ناظر به شمار می‌رود.

هیجان آغازین معاملات صندوق‌های نقره

در نخستین روز معاملاتی این صندوق‌ها، تمام نمادها با دامنه نوسان مثبت ۱۰ درصدی بازگشایی شدند و این روند صعودی بدون وقفه ادامه یافت. چنین رفتاری، یادآور تجربه صندوق‌های طلا در سال‌های گذشته است که در صورت بی‌توجهی به متغیرهای بنیادی، منجر به اصلاح‌های قیمتی شدید شد. حباب در صندوق‌های قابل معامله زمانی شکل می‌گیرد که قیمت تابلو فاصله معناداری با ارزش خالص دارایی‌ها یا همان NAV پیدا کند. از آنجا که قیمت واحدهای صندوق‌های نقره مستقیما بر پایه گواهی سپرده شمش نقره تعیین می‌شود، همزمانی حباب حدود ۲۰ درصدی در گواهی سپرده، نشانه‌ای از عمق بالای حباب در این صندوق‌هاست.

رشد قیمت جهانی نقره، نگاه سرمایه‌گذاران به این فلز به عنوان ابزار حفظ ارزش دارایی و کاهش ریسک نگهداری فیزیکی، از جمله عوامل شکل‌گیری تقاضای بالا عنوان می‌شود. با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بخش عمده این رشد ناشی از تقاضای هیجانی سرمایه‌گذاران خرد است که با هدف مقابله با تورم و نوسانات ارزی، بدون توجه کافی به ریسک‌های پنهان وارد این بازار شده‌اند.

نقش بازارگردان‌ها در مهار نوسانات

در چنین شرایطی، نقش بازارگردان‌ها به عنوان نهادهای تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار، بیش از پیش اهمیت پیدا می‌کند. بازارگردان‌ها وظیفه افزایش نقدشوندگی، کنترل نوسانات و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا را بر عهده دارند. در صندوق‌های نقره نیز بازارگردان می‌تواند با استفاده از دارایی پایه، اقدام به صدور واحدهای جدید و عرضه آن در بازار کند؛ اقدامی که با افزایش عرضه، تقاضای هیجانی را مهار کرده و قیمت را به NAV نزدیک می‌کند.

علاوه بر این، بازارگردان طبق دستورالعمل موظف است با انجام معاملات در حداقل حجم تعهد روزانه، از رشد کاذب قیمت در صف‌های خرید جلوگیری کند و در زمان فشار فروش، نقش حمایتی ایفا کند. امکان ایجاد و ابطال واحدها با همکاری عاملان مجاز نیز یکی از ابزارهای مهم برای تخلیه حباب مثبت و بازگرداندن تعادل به بازار به شمار می‌رود.

رفتار سرمایه‌گذاران و واکنش بازار

رفتار سرمایه‌گذاران در روزهای ابتدایی معاملات صندوق‌های نقره، الگوی کلاسیک هیجان اولیه در بازارهای جدید را تداعی می‌کند. بیش از ۲۵ هزار نفر در مرحله پذیره‌نویسی این صندوق‌ها مشارکت داشتند و در برخی کارگزاری‌ها، فرآیند پذیره‌نویسی در مدت کوتاهی تکمیل شد. بخش قابل توجهی از این سرمایه‌گذاران را افراد خرد با سطح دانش متوسط تشکیل می‌دهند که تحت تاثیر فضای رسانه‌ای و رشد اخیر قیمت جهانی نقره، بدون تحلیل عمیق ریسک‌ها وارد بازار شده‌اند.

در مقابل، سرمایه‌گذاران نهادی و حرفه‌ای رویکرد محتاطانه‌تری در پیش گرفته‌اند و عمدتا منتظر تخلیه حباب هستند. صف‌های خرید سنگین و حجم معاملات فراتر از انتظار، نشان می‌دهد بخش زیادی از فعالان به دنبال کسب سود کوتاه‌مدت هستند؛ رویکردی که در صورت اصلاح قیمت می‌تواند به زیان‌های قابل توجه منجر شود.

چشم‌انداز کوتاه‌مدت و بلندمدت صندوق‌های نقره

در کوتاه‌مدت، احتمال اصلاح قیمتی در صندوق‌های نقره بالا ارزیابی می‌شود. در صورتی که بازارگردان‌ها با صدور واحدهای جدید وارد عمل شوند، حباب می‌تواند تخلیه شود و کاهش ۱۰ تا ۲۰ درصدی قیمت‌ها در روزهای آینده دور از انتظار نیست؛ موضوعی که ریسک بالایی برای سرمایه‌گذاران تازه‌وارد به همراه دارد.

در بلندمدت اما، صندوق‌های نقره به دلیل کاربردهای صنعتی این فلز و نقش آن در حفظ ارزش دارایی، از پتانسیل رشد برخوردارند و می‌توانند بخشی از نقدینگی سرگردان را به بازار سرمایه جذب کنند. با این حال، عدم مدیریت حباب در مقطع فعلی می‌تواند پیامدهایی مانند نوسانات شدید، کاهش نقدشوندگی و تضعیف اعتماد سرمایه‌گذاران را به دنبال داشته باشد؛ پیامدهایی که حتی می‌تواند به بازار گواهی سپرده شمش نقره و سایر بازارهای مرتبط نیز سرایت کند.