فریز فریلنسرها؛ قطعی اینترنت چگونه بازار آزادکاری ایران را منجمد کرد

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، ماه های پایانی سال همواره دوره اوج فعالیت و درآمدزایی فریلنسرها در ایران محسوب می شد، اما قطعی کامل اینترنت در ۱۸ دی ماه و تداوم اختلال های شدید شبکه، این روند را به طور کامل معکوس کرد. کاهش ناگهانی تقاضا، توقف پروژه ها، افت شدید درآمد و قطع همکاری های داخلی و خارجی، شرایطی را رقم زد که فعالان این حوزه از آن با عنوان «فریز فریلنسرها» یاد می کنند؛ وضعیتی که حتی با بازگشت نسبی اینترنت نیز همچنان ادامه دارد و آینده شغلی آزادکاران را در هاله ای از ابهام قرار داده است.

فریلنسری در ایران و وابستگی حیاتی به اینترنت

فریلنسری یا آزادکاری در ایران سال هاست با چالش هایی مانند نبود حمایت قانونی، ناپایداری درآمد، وابستگی به پلتفرم ها و ابزارهای خارجی و محدودیت های زیرساختی روبه رو است. برآوردها نشان می دهد بیش از یک میلیون فریلنسر در پلتفرم های داخلی فعالیت دارند و با احتساب افراد خارج از این پلتفرم ها، این عدد بیشتر هم می شود. درآمد این قشر بسته به مهارت و نوع پروژه متغیر است و تخمین هایی بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه و حتی تا ۷۰ میلیون تومان برای افراد باتجربه مطرح می شود، اما این درآمد به دلیل نبود پروژه های پایدار و محدودیت دسترسی به بازارهای بین المللی، همواره ناپایدار بوده است.

ضربه سنگین قطعی اینترنت به پروژه ها و درآمد

قطع کامل اینترنت نه تنها ارتباط فریلنسرها با کارفرماهای داخلی و خارجی را مختل کرد، بلکه دسترسی به ابزارهای حیاتی مانند GitHub، موتورهای جست وجو و سرویس های هوش مصنوعی را نیز از بین برد. طبق اظهارات مدیرعامل یکی از پلتفرم های فریلنسری، حجم پروژه ها در روزهای ابتدایی قطعی اینترنت تا ۹۶ درصد کاهش یافت و حتی پس از بازگشت محدود اینترنت، سطح فعالیت ها تنها به ۲۰ تا ۳۰ درصد میانگین ماه قبل رسید. حوزه هایی مانند تولید محتوا، سئو، برنامه نویسی و فعالیت های مرتبط با اینستاگرام بیشترین آسیب را متحمل شدند.

سقوط ۷۵ درصدی شاخص های فریلنسری

بررسی ها نشان می دهد حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد از شاخص های اصلی فریلنسری در دوره ۲۰ روزه قطعی کامل اینترنت افت کرده است. ثبت پروژه ها و ثبت نام فریلنسرها به شدت کاهش یافت و تخمین زده می شود حدود ۳۰ هزار فریلنسری که می توانستند در این بازه وارد پلتفرم ها شوند، این فرصت را از دست دادند. حتی پس از گذشت بیش از یک ماه، بسیاری از این شاخص ها هنوز به سطح قبل از بحران بازنگشته اند و تعداد کارفرماهای فعال روزانه به سختی از چند ده نفر فراتر می رود.

افزایش اختلافات و فشار حقوقی

اختلال های اینترنتی باعث افزایش شدید اختلافات میان فریلنسرها و کارفرماها شده است. شکایت ها درباره تاخیر در تحویل پروژه ها و ناتوانی در انجام تعهدات، شاخص داوری و اختلافات را بیش از ۵۰۰ درصد افزایش داده و فشار زیادی بر پلتفرم های فریلنسری وارد کرده است. این تنش ها حتی به ارسال نامه های قضایی و افزایش مراجعات حقوقی منجر شده و فضای فعالیت را برای هر دو طرف ناامن تر کرده است.

بیکاری گسترده و ریزش فریلنسرهای حرفه ای

کاهش تعداد پروژه ها به معنای خروج ده ها و حتی صدها فریلنسر از چرخه کار است. بخش قابل توجهی از فریلنسرها از مناطق کم برخوردار می آیند و برای آنها فریلنسینگ تنها منبع درآمد محسوب می شود. همزمان، گزارش ها از مهاجرت گروهی فریلنسرهای حرفه ای حکایت دارد؛ نیروهایی که طی سال ها آموزش دیده اند و اکنون به دلیل نبود چشم انداز روشن، تصمیم به ترک کشور یا تغییر شغل گرفته اند.

بحران روانی و اجتماعی آزادکاران

فراتر از زیان های مالی، قطعی اینترنت آسیب های روانی جدی به فریلنسرها وارد کرده است. افسردگی، اضطراب، ناامیدی و احساس از دست رفتن آینده شغلی در روایت های متعدد آزادکاران دیده می شود. اینترنت برای فریلنسرها تنها ابزار کار نیست، بلکه زیرساخت آموزش، ارتباطات حرفه ای و رشد فردی آنهاست. توقف این زیرساخت، فشار مضاعفی بر معیشت و سلامت روان این قشر وارد کرده و احتمال شکل گیری موج جدیدی از بیکاری و مهاجرت نیروهای ماهر را افزایش داده است.