بازار لاستیک قفل شد/ حتی لاستیک دولتی هم مشتری ندارد

به گزارش سرمایه و بورس، بازار لاستیک خودرو در نیمه دوم سال با یک چالش متفاوت مواجه شده است؛ در حالی که تأمین کالا در وضعیت مناسبی قرار دارد و کمبود جدی در بازار دیده نمی‌شود، افت قدرت خرید مردم موجب کاهش تقاضا شده است. حتی لاستیک‌های عرضه‌شده با قیمت مصوب نیز مشتری کافی ندارند و بخشی از صاحبان خودرو، تعویض لاستیک‌های فرسوده را به دلیل فشار هزینه‌های زندگی به تعویق انداخته‌اند.

این وضعیت نشان می‌دهد مسئله اصلی بازار لاستیک در شرایط فعلی کمبود کالا نیست، بلکه کاهش توان مالی مصرف‌کنندگان است. در واقع، بازار با شرایطی مواجه شده که کالا در دسترس است، اما قدرت خرید برای تبدیل آن به تقاضای واقعی وجود ندارد.

بازار لاستیک در رکود؛ مشکل کمبود کالا نیست

محمدرضا آل‌سارا، رئیس اتحادیه فروشندگان لاستیک، روغن و پنچرگیران تهران، با تشریح وضعیت بازار اعلام کرده است که در حال حاضر مشکل جدی از نظر تأمین لاستیک وجود ندارد و واحدهای صنفی امکان تهیه کالای مورد نیاز خود را دارند.

به گفته او، تولیدکنندگان نیز همچنان به تولید و عرضه محصولات ادامه می‌دهند و به همین دلیل رکود ایجادشده در بازار را نمی‌توان ناشی از کمبود لاستیک دانست.

این شرایط تفاوت مهمی با دوره‌هایی دارد که افزایش قیمت یا مشکلات بازار به دلیل کاهش عرضه و کمبود کالا شکل می‌گرفت. اکنون عرضه وجود دارد، اما تقاضای مصرف‌کننده نهایی کاهش پیدا کرده است.

کاهش قدرت خرید، تقاضای لاستیک را پایین آورد

افزایش هزینه‌های روزمره خانوارها باعث شده برخی صاحبان خودرو خرید لاستیک را تا جایی که امکان دارد به تعویق بیندازند. حتی عرضه لاستیک با قیمت مصوب نیز نتوانسته این روند را متوقف کند.

در چنین شرایطی، خانوارها برای مدیریت هزینه‌های خود ابتدا خریدهایی را که امکان به تعویق انداختن آنها وجود دارد، عقب می‌اندازند. تعویض لاستیک نیز برای بسیاری از مالکان خودرو، به‌ویژه در شرایطی که لاستیک هنوز قابلیت استفاده دارد، به یکی از همین هزینه‌ها تبدیل شده است.

لاستیک با قیمت مصوب هم مشتری ندارد

یکی از نکات مهم بازار لاستیک، کاهش تقاضا حتی برای محصولاتی است که با نرخ مصوب عرضه می‌شوند. به گفته رئیس اتحادیه، برخی واحدهای صنفی برای فروش لاستیک با قیمت مصوب نیز با کمبود مشتری مواجه هستند.

این اتفاق نشان می‌دهد فاصله میان قیمت مصوب و آزاد به‌تنهایی نمی‌تواند محرک تقاضا باشد. زمانی که درآمد واقعی خانوار کاهش پیدا کرده باشد، حتی قیمت پایین‌تر نیز ممکن است برای مصرف‌کننده قابل پرداخت نباشد.

قیمت لاستیک چگونه تعیین می‌شود؟

قیمت لاستیک تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و نمی‌توان تغییرات آن را تنها به یک عامل نسبت داد. آل‌سارا معتقد است برای بررسی قیمت لاستیک باید هزینه تمام‌شده تولیدکنندگان مورد توجه قرار گیرد.

در مورد لاستیک‌های وارداتی، نرخ ارز یکی از عوامل اصلی مؤثر بر قیمت نهایی است. افزایش یا کاهش نرخ ارز می‌تواند مستقیماً هزینه واردات و در نتیجه قیمت مصرف‌کننده را تحت تأثیر قرار دهد.

در مقابل، برای لاستیک‌های تولید داخل باید عواملی مانند هزینه مواد اولیه، هزینه‌های تولید و سایر هزینه‌های مرتبط با ساخت محصول بررسی شود. بنابراین مقایسه قیمت لاستیک داخلی و وارداتی بدون توجه به ساختار هزینه آنها نمی‌تواند تصویر کاملی از بازار ارائه دهد.

رکود بازار لاستیک با افزایش قیمت حل نمی‌شود

شرایط فعلی بازار نشان می‌دهد افزایش قیمت لزوماً به معنای رونق بیشتر نیست. وقتی بخش قابل توجهی از مصرف‌کنندگان توان خرید خود را از دست داده‌اند، افزایش قیمت می‌تواند فشار بیشتری بر تقاضا وارد کند.

به همین دلیل، بازار لاستیک در نقطه‌ای قرار گرفته که سیاست‌گذاری قیمتی باید همزمان هزینه تولید و توان خرید مصرف‌کننده را در نظر بگیرد. در غیر این صورت، ممکن است فاصله میان قیمت و قدرت خرید باعث عمیق‌تر شدن رکود بازار شود.

تعویق تعویض لاستیک؛ خطر پنهان کاهش قدرت خرید

تعویق خرید لاستیک تنها یک مسئله مربوط به بازار و فروشندگان نیست و می‌تواند پیامدهای ایمنی نیز داشته باشد. ادامه استفاده از لاستیک‌های فرسوده، به‌ویژه زمانی که عمر یا میزان فرسودگی آنها از حد ایمن عبور کرده باشد، می‌تواند ریسک خودرو را افزایش دهد.

در واقع، کاهش قدرت خرید زمانی به یک مسئله جدی‌تر تبدیل می‌شود که خانوار برای تأمین هزینه‌های ضروری مرتبط با نگهداری خودرو نیز دچار محدودیت شود. تعویق تعمیرات و تعویض قطعات مصرفی می‌تواند در بلندمدت هزینه‌های بیشتری به مالک خودرو تحمیل کند و همزمان بر ایمنی خودرو اثر بگذارد.

تناقض بازار لاستیک؛ کالا هست، مشتری نیست

بازار لاستیک در شرایط فعلی با یک تناقض قابل توجه روبه‌رو است؛ از یک سو تأمین کالا ادامه دارد و مشکل جدی در عرضه گزارش نمی‌شود و از سوی دیگر، تقاضای مصرف‌کننده کاهش یافته است.

در چنین شرایطی، مسئله اصلی بازار را باید در کاهش قدرت خرید و تغییر رفتار مصرف‌کننده جست‌وجو کرد. مصرف‌کننده‌ای که با افزایش هزینه‌های مسکن، خوراک، درمان و سایر مخارج روزمره مواجه است، ممکن است حتی خرید کالایی ضروری مانند لاستیک را نیز تا حد امکان به تعویق بیندازد.

آینده بازار لاستیک به قدرت خرید مردم گره خورده است

چشم‌انداز بازار لاستیک بیش از هر چیز به سه عامل وابسته است: قدرت خرید مصرف‌کننده، هزینه تمام‌شده تولید و سیاست‌گذاری در حوزه قیمت.

تا زمانی که تقاضای واقعی خانوارها به دلیل محدودیت درآمدی تحت فشار باشد، صرف افزایش عرضه یا اختلاف میان قیمت مصوب و بازار آزاد نمی‌تواند به تنهایی رونق را به بازار بازگرداند.

بازار لاستیک اکنون نمونه‌ای روشن از اثری است که کاهش قدرت خرید می‌تواند بر بازار کالاهای مصرفی و ضروری داشته باشد؛ بازاری که در آن کالا وجود دارد، تولید ادامه دارد و تأمین انجام می‌شود، اما کاهش درآمد واقعی خانوارها مانع شکل‌گیری تقاضای کافی شده است.