منطقه امن بورس بازان در سایه رشد نرخ بدون ریسک

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بازار سهام طی پنج سال اخیر تحت تاثیر مجموعه ای از ریسک های سیاسی و اقتصادی، دوره های پرنوسان و تلخی را پشت سر گذاشته است. افزایش کسری بودجه دولت پس از سال ۹۹ موجب رشد مستمر نرخ اوراق دولتی شده و به طور معمول در نیمه دوم هر سال، نرخ بازدهی بدون ریسک برای فعالان بورس در سطوح بالاتری قرار می گیرد. در حال حاضر این نرخ به حدود ۳۹ درصد رسیده؛ نرخی که حتی مفهوم «بدون ریسک» بودن آن نیز با تردیدهای جدی همراه است. همزمان، نسبت قیمت به سود بازار سهام با وجود اصلاح سیاست های ارزی و عبور برخی متغیرها از سطوح قبلی، همچنان در محدوده خاکستری خود بین ۶ تا ۸ واحد نوسان دارد و اکنون در سطح ۷.۵ واحد قرار گرفته است.

بورسی ها و انتظارات بازدهی بالاتر

در سال های اخیر، همزمان با رکوردشکنی بازدهی اوراق دولتی، بازار سهام حتی با P/E حدود ۸ واحد نیز مورد معامله قرار گرفته است. با عبور نرخ بدون ریسک از مرز ۳۹ درصد، سهامداران بازدهی مورد انتظار بالاتری را از بورس مطالبه می کنند؛ انتظاری که با تشدید ریسک های سیاسی و اقتصادی تقویت شده است. در شرایط کنونی، بسیاری از فعالان بازار حداقل بازدهی سالانه ۶۰ درصدی را معیار ورود به سهام می دانند. این سطح از توقع، بازتابی از فضای نااطمینانی حاکم بر اقتصاد ایران و جهان است. در همین حال، نسبت قیمت به سود بازار پس از سال ۹۹ به طور کلی مسیر نزولی را طی کرده و بیانگر احتیاط فزاینده سرمایه گذاران است.

فشار ریسک های سیاسی بر نسبت P/E

اگرچه نسبت P/E در مقاطعی مانند اردیبهشت ۱۴۰۲ و دی ماه سال گذشته به سطوح بالاتری رسید، اما سایه ریسک های سیاسی و نوسانات اقتصادی بار دیگر این نسبت را به سمت کف های پایین تر سوق داد. تحولات امسال حتی P/E بازار را تا محدوده ۵ واحد نیز کاهش داد. در کنار این موضوع، ریسک نقدشوندگی به عنوان یکی از دغدغه های جدی بازار مطرح شد و نقش پررنگ تری در تصمیم گیری سرمایه گذاران ایفا کرد. مجموعه این عوامل باعث شده نسبت قیمت به سود بازار در یک محدوده حساس و شکننده باقی بماند.

جسارت محتاطانه سهامداران

با وجود آنکه ارزش بازار سهام نسبت به سقف سال ۹۹ بیش از دو برابر شده، روند نزولی P/E نشان می دهد که سرمایه گذاران حاضر نیستند به سادگی سودآوری آتی شرکت ها را با ضرایب بالا قیمت گذاری کنند. با این حال، طی ماه های اخیر نشانه هایی از جسارت بیشتر در معاملات دیده شده و برخی نمادهای بزرگ با P/E بالاتری معامله شده اند. این رفتار در شرایطی رخ داده که نرخ بهره همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و کاهش بیشتر P/E با مقاومت بازار مواجه شده است.

محدوده خاکستری تصمیم گیری در بورس

بررسی تجربه دو سال اخیر نشان می دهد هر زمان نسبت P/E بازار به زیر کف ۶ واحد رسیده، جذابیت ارزندگی سهام افزایش یافته و خریداران با جسارت بیشتری وارد بازار شده اند. در این مقاطع، معمولا یک محرک ارزی نیز انتظارات تورمی را تقویت کرده است؛ نمونه آن در آبان ۱۴۰۱، پاییز ۱۴۰۳ و شهریور امسال دیده شد. در مقابل، هر زمان P/E از سطح ۸ واحد عبور کرده، فروشندگان به سرعت فعال شده اند یا خریداران با احتیاط بیشتری عمل کرده اند. دی ماه امسال نیز پس از رسیدن شاخص کل به محدوده ۴.۵ میلیون واحد، عبور P/E از سطح ۸ واحد با تشدید تنش های سیاسی و ناآرامی ها همراه شد و این نسبت بار دیگر به زیر این مرز بازگشت.

در شرایط فعلی، پرسش اصلی این است که آیا با P/E حدود ۷.۵ واحدی، سهامداران دوباره به بازار بازمی گردند یا در انتظار فرصت های ارزنده تر می مانند. با توجه به اینکه همچنان انتظارات مثبتی نسبت به سودآوری شرکت ها در سال آینده وجود دارد، احتمال حضور خریداران در همین سطوح منتفی نیست. با این حال، رکوردشکنی نرخ بدون ریسک و تداوم ریسک های سیاسی ممکن است موجب شود بازگشت سرمایه گذاران به بورس با احتیاط بیشتری همراه باشد؛ بازاری که در سال های اخیر به میدان تقابل مستمر بازدهی و ریسک تبدیل شده است.