بررسی عملکرد بازارهای سنتی چهارگانه در آذرماه نشان میدهد تمامی این بازارها در نهمین ماه سال رشدی فراتر از ۲۰ درصد را تجربه کردهاند؛ رشدی که بیش از آنکه ناشی از بهبود واقعی اقتصاد باشد، بازتابی از افت شدید ارزش پول ملی و تشدید تورم در اقتصاد ایران است.
آذرماه ۱۴۰۳ برای بازار ارز ایران ماهی پرنوسان، پرریسک و سرشار از بازتعریفهای قیمتی بود؛ ماهی که در آن دلار و سایر ارزها کمتر تابع منطق کلاسیک عرضه و تقاضا بودند و بیش از هر چیز تحتتأثیر انتظارات تورمی، نااطمینانی سیاسی و سیگنالهای سیاستی حرکت کردند. نتیجه این شرایط، بازاری بود که از عقبنشینی آرام آغاز شد، به رکوردشکنیهای پیدرپی رسید، با مداخلات بازارساز چند کانال اصلاح کرد و در نهایت در ارتفاعی بالاتر از گذشته به تعادل موقت رسید.
مرکز مبادله ارز و طلای ایران از امروز چهارشنبه ۲۶ آذرماه، بهصورت رسمی قیمت اسکناس تالار دوم را بهعنوان نرخ مرجع اعلام کرد و از این پس، قیمتهای مربوط به تالار اول از چرخه اعلام نرخهای رسمی خارج شدند.
در روزهای اخیر نرخ دلار به سقف تاریخی ۱۳۱ هزار تومان رسید و قیمت سکه نیز در سطح ۱۴۰ میلیون تومان تثبیت شد. این روند افزایشی، پیشبینیهای قبلی درباره سقف ۱۵۰ هزار تومانی دلار تا پایان سال را دیگر دور از ذهن نشان نمیدهد و بازار طلا و ارز را در وضعیت پرتنشی قرار داده است.
قیمت دلار امروز چهارشنبه ۲۶ آذر ۱۴۰۴ با رقم ۱۳۰ هزار و ۲۰۰ تومان آغاز شد و در ادامه معاملات روند صعودی خود را حفظ کرد. اسکناس آمریکایی پس از عبور تاریخی از مرز ۱۳۰ هزار تومان در روزهای اخیر و کاهش موقت، دوباره مسیر افزایشی خود را دنبال کرد و تا لحظه نگارش این گزارش به ۱۳۱ هزار تومان رسید؛ رشدی معادل یک هزار و ۸۰۰ تومان نسبت به معاملات نقدی روز گذشته.
جهش قیمتهای طلا و ارز در آذرماه ۱۴۰۴ زمینهساز ثبت رکوردهای جدید در بازارهای مالی شد؛ بهطوری که در بازه کوتاه ۸ آذر تا ۲۴ آذر، دلار بازدهی مثبت ۱۳.۱ درصدی، طلای ۱۸ عیار رشد ۱۶.۹۶ درصدی و سکه امامی افزایش ۱۷ درصدی را تجربه کردند. این ارقام که تا پیش از این معمولاً در بازه چندماهه یا حتی یکساله محقق میشد، اکنون در کمتر از سه هفته به ثبت رسیده و بازارها را وارد محدوده بازدهیهای دو رقمی کرده است.
قیمت دلار در روزهای اخیر با ثبت سقف تاریخی ۱۳۱ هزار تومان، دوباره به کانون توجه فعالان اقتصادی و افکار عمومی بازگشته است. همزمان با این جهش قیمتی، روایتهای متفاوتی درباره ریشههای رشد نرخ ارز مطرح میشود؛ از انکار نقش سیاست و تحریم گرفته تا تأکید بر متغیرهای بنیادین اقتصاد. پیام الیاسکردی، کارشناس بازارهای مالی، تلاش کرده با نگاهی کلان، دلایل اصلی این صعود کمسابقه را توضیح دهد و از «مثلث فشار» بر بازار ارز سخن گفته است.
قیمت دلار در بازار امروز با رقم ۱۳۰ هزار و ۳۴۰ تومان بازگشایی شد و در ادامه روز با روند کاهشی وارد کانال ۱۲۹ هزار تومان شد. در معاملات امروز، دلار با کاهش ۱,۵۰۰ تومانی نسبت به آخرین قیمت نقدی روز گذشته، تا لحظه نگارش گزارش روی رقم ۱۲۹ هزار و ۴۰۰ تومان قرار گرفت. این کاهش پس از ثبت رکورد دیروز و عبور دلار از مرز ۱۳۱ هزار تومان رخ داد و تحت تاثیر سیاستهای بازارساز و تزریق ارز به بازار به وقوع پیوست.
قیمت دلار در هفتههای اخیر روند صعودی پرشتابی را طی کرده و رکوردهای تازهای ثبت کرده است. کارشناسان اقتصادی عوامل مختلفی را بهعنوان ریشههای جهش ارز معرفی میکنند، اما برخی معتقدند این نوسانات نه ریشه سیاسی دارد، نه تحریمی و نه جنگی، بلکه ناشی از عوامل داخلی مانند کسری تراستیها، چاپ پول و ادغام بانکهاست. در مقابل، مرتضی افقه، اقتصاددان، این توضیحات را سادهسازی بحران عمیق ارزی میداند و ریشه اصلی جهش دلار را ضعف حکمرانی اقتصادی و کمبود منابع ارزی کشور میداند.
روزنامه هممیهن در یادداشتی تحلیلی به بررسی ریشههای افزایش نرخ ارز پرداخته و با انتقاد از رویکردهای امنیتی و مقطعی، تاکید کرده است که مسئله ارز با بگیر و ببند و برخوردهای قضایی حل نخواهد شد و نیازمند اصلاحات بنیادین در سیاستگذاری اقتصادی و سیاسی کشور است.
