حذف دهکهای بالای درآمدی از فهرست یارانهبگیران طی سالهای گذشته همواره یکی از چالشهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی دولتها بوده است؛ موضوعی که بارها در قوانین بالادستی و همچنین قوانین بودجه سنواتی مورد تأکید قرار گرفته اما اجرای کامل آن با اما و اگرهای فراوان همراه بوده است.
یارانه مرحله ۱۷۸ مربوط به آذرماه سال جاری به مبلغ ۱۱۲ هزار و ۱۰۱ میلیارد ریال به حساب ۱۰ میلیون و ۲۹۷ هزار و ۲۴۷ نفر از مشمولان دهکهای اول تا سوم در سراسر کشور واریز شد و هماکنون قابل برداشت است. این پرداخت در ادامه اجرای سیاستهای حمایتی دولت و بر اساس دهکبندی درآمدی انجام شده است.
با نزدیک شدن به شب یلدا، شایعاتی درباره تغییر زمان واریز یارانه نقدی آذرماه ۱۴۰۴ مطرح شده است، اما بررسی برنامه رسمی سازمان هدفمندسازی یارانهها نشان میدهد که زمانبندی پرداخت یارانه این ماه تغییری نداشته و طبق روال ماههای گذشته انجام خواهد شد.
در شرایطی که تورم و افزایش هزینههای زندگی همچنان فشار زیادی بر خانوارهای کمدرآمد و متوسط وارد میکند، پرداخت یارانهها، مستمری حمایتی و کالابرگ نقش کلیدی در تأمین معیشت اقشار آسیبپذیر دارد. تازهترین اطلاعیههای رسمی نشان میدهد که واریزیهای آذر ۱۴۰۴ طبق برنامه مشخص و با تغییراتی در مبالغ و زمانبندی انجام خواهد شد.
سوءاستفاده برخی کارفرمایان از حسابهای بانکی کارگران برای فرار مالیاتی، باعث شده هزاران کارگر کمدرآمد به اشتباه از فهرست یارانهها و کالابرگ حذف شوند. این مشکل، امنیت معیشتی نیازمندان واقعی را به خطر انداخته و نشاندهنده تلاقی ناکارآمدی نظارت مالیاتی و سیستمهای حمایتی اجتماعی است.
پرداخت همزمان یارانه نقدی و اعتبار کالابرگ الکترونیکی در آذر ۱۴۰۴ سبب افزایش مجموع دریافتی خانوارها میشود. طبق اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پرداختهای حمایتی این ماه در دو بخش نقدی و اعتباری انجام خواهد شد و دهکهای مختلف در بازههای زمانی متفاوت مبالغ خود را دریافت میکنند.
حذف یارانه نقدی میلیونها ایرانی در سال جاری و سالهای اخیر، پرسشهای جدی درباره نحوه هزینهکرد منابع ناشی از این اقدام ایجاد کرده است. برآوردها نشان میدهد با قطع یارانهها و کاهش پرداخت یارانههای نقدی، منابع مالی چند دهها هزار میلیارد تومانی به دولت منتقل شده، اما تاکنون شفافسازی مشخصی درباره مصارف این پولها ارائه نشده است.
رئیس مرکز فناوری اطلاعات، هوشمندسازی و امنیت فضای مجازی سازمان هدفمندسازی یارانهها اعلام کرد افرادی که شماره حساب بانکی خود را در سامانه «سیمین» (اصلاح الگوی خانوار) ثبت نکنند، مشمول دریافت یارانه نقدی نخواهند شد. به گفته او، ثبت حساب بانکی شرط اصلی و اولیه برای واریز یارانه است و حتی اگر فرد در دهکهای مشمول قرار داشته باشد، بدون شماره حساب امکان پرداخت وجود ندارد.
یارانه نقدی آبان ۱۴۰۴ طبق جدول زمانبندی سازمان هدفمندسازی یارانهها در دو نوبت به حساب سرپرستان خانوارهای مشمول واریز میشود.
ارزش دلاری یارانه نقدی پس از گذشت ۱۵ سال از آغاز طرح هدفمندی یارانهها، به پایینترین سطح تاریخی خود رسیده است. بررسیها نشان میدهد مبلغ یارانهای که در آذرماه ۱۳۸۹ معادل بیش از ۴۳ دلار بود، اکنون به حدود ۳.۶ دلار کاهش یافته است؛ به این ترتیب، یارانه نقدی در طول این سالها بیش از ۹۱ درصد از قدرت خرید خود را از دست داده است.
