طی روزهای آینده صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی به‌عنوان یکی از ابزارهای نوین و مرسوم در بازارهای مالی جهان، فعالیت رسمی خود را در بازار سرمایه ایران آغاز خواهند کرد؛ صندوق‌هایی که سازوکار آن‌ها مشابه صندوق‌های درآمد ثابت بوده اما بازدهی آن‌ها به‌صورت ارزی به سرمایه‌گذاران پرداخت می‌شود. این ابزار مالی جدید با هدف پوشش ریسک نوسانات ارزی و ایجاد مسیر شفاف سرمایه‌گذاری هم‌جهت با نرخ ارز طراحی شده است.

وزیر امور اقتصادی و دارایی از عرضه قطعی سه صندوق درآمد ثابت مبتنی بر ارز در بازار سرمایه طی دو ماه آینده خبر داد و اعلام کرد مقدمات نهایی ورود این ابزارهای جدید به بورس فراهم شده است.

تحلیلگر بازار سرمایه بر این باور است که فعالان بازار سرمایه در حال حاضر هوشمندانه تر در بازار حضور پیدا می کنند. مضاف بر اینکه سازمان بورس هم کنترل و سیاست‌گذاری دقیق‌تری دارد به گونه‌ای که آن اتفاقات سال 99 دیگر تکرار نشود.

بررسی عملکرد صندوق‌های بورسی در دومین هفته از آبان 1404 نشان می‌دهد نیمی از صندوق‌های سهامی در مسیر نزولی قرار گرفتند، اما افت آن‌ها محدود بوده و در مقابل، برخی صندوق‌های اهرمی توانستند رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند. در مجموع 66 صندوق سهامی بازده منفی و 74 صندوق بازده مثبت داشتند، با این حال تنها 4 صندوق از ابتدای سال تاکنون زیان‌ده مانده‌اند که نشان‌دهنده وضعیت کلی مثبت در میان صندوق‌های سرمایه‌گذاری سهامی است.

نیمه نخست سال ۱۴۰۴ با فراز و فرودهای جدی در بازارهای دارایی همراه بود. صندوق‌های درآمد ثابت با ثبت بازدهی ۱۶.۶۹ درصدی در جایگاه نخست بهترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری قرار گرفتند. پس از آن، طلا با رشد ۱۶.۶۲ درصدی، سپرده‌های بانکی با بازدهی ۱۲ درصدی، دلار با رشد ۶.۱۵ درصدی و سکه با صعود ۳.۰۷ درصدی عملکرد مثبتی از خود به‌جا گذاشتند. در مقابل، بورس با افت ۶.۲۷ درصدی به بازنده اصلی این دوره تبدیل شد.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری که قرار بود ابزاری کارآمد برای جذب سرمایه‌های خرد و هدایت آنها به سمت بازار سرمایه باشند، امروز به‌دلیل تشابه زیاد و محدودیت‌های ساختاری با چالش‌هایی جدی روبه‌رو هستند. در همین رابطه، پویان مظفری، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگویی به بررسی وضعیت فعلی صندوق‌ها و اثر آنها بر بورس پرداخته است.

در روزهای اخیر برخی فعالان بازار سرمایه پیشنهادی را مطرح کردند که بر اساس آن صندوق‌های درآمد ثابت موظف شوند حداقل ۱۵ درصد از دارایی تحت مدیریت خود را به خرید سهام اختصاص دهند. استدلال موافقان این است که چنین اقدامی با توجه به حجم بالای صندوق‌های درآمد ثابت می‌تواند به رشد بورس کمک کند، در حالی که ریسک چندانی نیز متوجه سرمایه‌گذاران نخواهد شد.

در شرایطی که سرمایه‌گذاران خرد به دنبال بازاری امن با حاشیه سود مناسب هستند، ابهامات سیاسی و اقتصادی باعث شده تصمیم‌گیری برای ورود به بازار سرمایه دشوارتر از همیشه باشد. سجاد مرادی، کارشناس بازار سرمایه، معتقد است که در وضعیت فعلی، ورود بدون تحلیل دقیق به بورس می‌تواند منجر به خطای سرمایه‌گذاری شود و بهتر است فعلا از ورود به بازار سهام پرهیز شود.

در حالی که اقتصاد ایران با تورم بالای ۴۰ درصد، رکود عمیق و نااطمینانی مزمن روبه‌رو است، خانوارها، کسب‌وکارهای خرد و سرمایه‌گذاران خُرد با پرسشی حیاتی مواجه‌اند: با سرمایه اندک خود چه کنیم تا از گزند کاهش ارزش پول در امان بمانیم؟ تحلیل‌ها نشان می‌دهد در شرایط فعلی، اصل حفظ ارزش دارایی بر کسب سود ارجحیت دارد.

در روزهایی که بازار سرمایه با شوک‌های سیاسی و اقتصادی مواجه می‌شود، صندوق‌های درآمد ثابت به‌عنوان پناهگاهی امن برای سرمایه‌گذاران، به‌ویژه سرمایه‌گذاران خرد، نقش کلیدی ایفا می‌کنند. نمونه بارز این رفتار را می‌توان در جریان درگیری نظامی اخیر دید که طی آن سرمایه‌گذاران برای در امان ماندن از زیان‌های احتمالی، به این صندوق‌ها پناه آوردند. در نتیجه، بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی وارد صندوق‌های درآمد ثابت شد؛ اقدامی که مهر تاییدی بر جایگاه این ابزار در مدیریت ریسک بازار سرمایه است.