داده‌های رسمی مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم دی‌ماه ۱۴۰۴ برای همه خانوارها یکسان نبوده و دهک‌های کم‌درآمد فشار قیمتی به‌مراتب شدیدتری را نسبت به دهک‌های پردرآمد تجربه کرده‌اند؛ به‌طوری که دهک دوم با تورم ۶۶.۲ درصدی و دهک اول با ۶۵.۳ درصد، در صدر بیشترین تورم قرار گرفته‌اند، در حالی که این شاخص برای دهک دهم به ۵۸.۱ درصد محدود شده است؛ اختلافی که فراتر از یک تفاوت آماری ساده، بازتاب مستقیم ساختار مصرف خانوارها و سهم بالای خوراکی‌ها در سبد هزینه‌ای طبقات پایین است.

سفره‌های ایرانی در سال‌های اخیر آرام و بی‌سروصدا کوچک‌تر شده‌اند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر می‌گیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانواده‌های طبقه متوسط و کم‌درآمد دیده می‌شود. داده‌های رسمی، روایت‌های میدانی و شاخص‌های سلامت هم‌زمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.

افزایش شدید قیمت مواد غذایی در ایران باعث کاهش چشمگیر مراجعه مردم به رستوران‌ها و تغییر استراتژی فروش در این واحدها شده است. رییس اتحادیه کباب و غذاهای سنتی اعلام کرده است که خرید غذا از رستوران‌ها نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته و رستوران‌ها برای جذب مشتری، گزینه‌های «نیم‌پرس» یا پرس کوچک را به منوهای خود اضافه کرده‌اند.

ورم هر روز فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد می‌کند و کاهش قدرت خرید، به یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های جامعه تبدیل شده است. تحلیلگران اقتصادی هشدار می‌دهند که تداوم این روند می‌تواند به گسترش فقر و تشدید نابرابری‌ها منجر شود؛ مسائلی که ضرورت بازنگری دولت در سیاست‌های حمایتی، نظام دستمزد و شیوه محاسبه سبد معیشت را دوچندان کرده است.

در سال‌های اخیر رکود اقتصادی و کاهش قدرت خرید خانوارها، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، موجب تغییرات چشمگیری در الگوی مصرف غذایی مردم شده است. این تغییرات نه‌تنها بازتابی از شرایط اقتصادی و تورمی است، بلکه آثار عمیقی بر سلامت عمومی، امنیت غذایی و ساختار اجتماعی جامعه بر جای گذاشته است.

شبکه تلویزیونی سی ان ان در گزارشی نوشت: زندگی عادی به تهران در حال بازگشت است و پمپ بنزین‌ها سوخت دارند و در فروشگاه‌های مواد غذایی کمبودی وجود ندارد.

با وجود وعده‌های متعدد درباره ادامه اجرای طرح کالابرگ الکترونیکی، به نظر می‌رسد اجرای دور سوم این طرح به تیرماه یا ماه‌های بعد موکول شده و در خردادماه اجرایی نخواهد شد. اظهارات مقامات رسمی طی هفته‌های اخیر نشان می‌دهد که تأمین منابع مالی همچنان اصلی‌ترین مانع ادامه این طرح حمایتی است.

با آغاز سال ۱۴۰۴، تورم در بازار مواد غذایی شتابی تازه گرفته و یکی از چشمگیرترین نمودهای آن، افزایش نجومی قیمت حبوبات، به‌ویژه لوبیا چیتی است.