تورم خوراکیها در مردادماه ۱۴۰۵ همچنان در سطوح بسیار بالا قرار داشت و افزایش قیمت مواد غذایی فشار قابل توجهی بر هزینههای خانوار وارد کرد. بر اساس تازهترین دادههای مرکز آمار ایران، تورم نقطهای خوراکیها در این ماه به ۱۲۸.۶ درصد رسید؛ در حالی که تورم نقطهای شاخص کل ۸۹ درصد بود. در میان گروههای اصلی غذایی نیز روغنها و چربیها با تورم نقطهای ۲۵۸.۲ درصدی رکورددار گرانی شدند.
بازار کالاهای اساسی در شرایطی با افزایش قیمت مواد غذایی مواجه است که به گفته دبیر کمیسیون تخصصی مواد غذایی و دخانیات اتاق اصناف ایران، در حال حاضر کمبود ملموسی در بازار وجود ندارد و سطح موجودی کالاها همچنان قابل قبول است. با این حال، تحریمها و اختلال در مسیرهای وارداتی میتواند در ماههای آینده فشار بیشتری بر بخش عرضه وارد کند.
بازار ماکارونی پس از هفتهای پرنوسان، دوباره به تعادل نسبی رسید و عرضه کالا به شکل انبوه از سر گرفته شد. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، رضا کنگری، با اشاره به دلایل کمبود مقطعی ماکارونی، توضیح داد که این نوسان ناشی از افزایش قیمت این محصول در هفته گذشته بوده است.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران اعلام کرد که کمبودی در بازار مواد غذایی وجود ندارد و عرضه محصولات بیشتر از تقاضا است. رضا کنگری با اشاره به کاهش قیمت برخی کالاها گفت که برنج هندی و پاکستانی، تخممرغ و حبوبات در روزهای اخیر کاهش قیمت داشتهاند و بازار تحت کنترل است.
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی اعلام کرد که در حال حاضر کمبودی در عرضه اقلام اساسی وجود ندارد و با مدیریت بازار، تلاشها بر ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا متمرکز است. رضا کنگری افزود که برنج هندی و پاکستانی به وفور در شبکه توزیع در حال عرضه هستند و استمرار این روند میتواند قیمتها را به سطح تعادلی بازگرداند.
دیماه و هفتههای ابتدایی بهمن ۱۴۰۴ برای بازار سرمایه با پدیدهای کمسابقه همراه شد؛ سامانه کدال به صورت پیدرپی میزبان اطلاعیههای افزایش نرخ فروش شرکتهای غذایی بود؛ از قند و شکر گرفته تا روغن، لبنیات، بیسکویت، ماکارونی و دهها قلم محصول دیگر. کدال در تاریخ خود چنین تراکمی از افشاهای افزایش قیمت را در یک بازه کوتاه تجربه نکرده بود!
رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی گفت: میانگین افزایش قیمت حبوبات در بازار حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد بوده که این میزان با توجه به اصلاح نرخ ارز، طبیعی است. رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی با اشاره به دلایل افزایش قیمت برخی اقلام در بازار گفت: افزایش قیمتهایی که اخیراً در بازار مشاهده میشود، ناشی از اصلاح نرخ ارز است؛ سیاستی که بهدرستی اجرا شد و توانست رقابت سالمی میان واردات، تولید و توزیع ایجاد کند.
دادههای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم دیماه ۱۴۰۴ برای همه خانوارها یکسان نبوده و دهکهای کمدرآمد فشار قیمتی بهمراتب شدیدتری را نسبت به دهکهای پردرآمد تجربه کردهاند؛ بهطوری که دهک دوم با تورم ۶۶.۲ درصدی و دهک اول با ۶۵.۳ درصد، در صدر بیشترین تورم قرار گرفتهاند، در حالی که این شاخص برای دهک دهم به ۵۸.۱ درصد محدود شده است؛ اختلافی که فراتر از یک تفاوت آماری ساده، بازتاب مستقیم ساختار مصرف خانوارها و سهم بالای خوراکیها در سبد هزینهای طبقات پایین است.
سفرههای ایرانی در سالهای اخیر آرام و بیسروصدا کوچکتر شدهاند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر میگیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانوادههای طبقه متوسط و کمدرآمد دیده میشود. دادههای رسمی، روایتهای میدانی و شاخصهای سلامت همزمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.
افزایش شدید قیمت مواد غذایی در ایران باعث کاهش چشمگیر مراجعه مردم به رستورانها و تغییر استراتژی فروش در این واحدها شده است. رییس اتحادیه کباب و غذاهای سنتی اعلام کرده است که خرید غذا از رستورانها نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش یافته و رستورانها برای جذب مشتری، گزینههای «نیمپرس» یا پرس کوچک را به منوهای خود اضافه کردهاند.
