شاخص کل بورس تهران پس از ماه‌ها نوسان، در هفته‌های اخیر روندی ملایم و صعودی را تجربه کرده است؛ اما همچنان پرسش‌هایی درباره پایداری این رشد و احتمال بازگشت به روند نزولی میان فعالان بازار وجود دارد.

بورس تهران در معاملات روز سه‌شنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۴ با رشد قابل‌توجه حجم معاملات خرد همراه شد، اما در سوی مقابل، نمادهای بزرگ بازار پس از چند هفته صعود متوالی وارد فاز اصلاح شدند و شاخص کل با عقب‌نشینی روبه‌رو شد.

معاملات امروز بازار سهام با نوساناتی دوگانه همراه بود؛ شاخص کل بورس تهران پس از چند روز رشد متوالی، با افت مواجه شد اما شاخص هم‌وزن توانست مسیر صعودی خود را حفظ کند. این واگرایی میان شاخص‌ها نشان می‌دهد که جریان نقدینگی از نمادهای بزرگ بورسی به سمت سهم‌های کوچک‌تر در حال حرکت است و بازار همچنان در فاز چرخش سرمایه قرار دارد.

پرونده خصوصی‌سازی ایران‌خودرو و سایپا بار دیگر به یکی از جنجالی‌ترین موضوعات اقتصادی کشور تبدیل شده است. اختلاف نظر میان سازمان خصوصی‌سازی و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) درباره میزان واگذاری سهام دولت در این دو خودروساز بزرگ، بحث تداوم نظارت حاکمیتی در صنعت خودرو را بار دیگر به صدر مناقشات اقتصادی بازگردانده است.

شاخص کل بورس تهران با جهشی چشمگیر از مرز سه میلیون واحد عبور کرده و بار دیگر توجه‌ها را به سوی بازار سرمایه جلب کرده است. با این حال، تحلیلگران درباره ماهیت این رشد نظرات متفاوتی دارند؛ برخی آن را نشانه‌ای از بهبود بنیادی می‌دانند و برخی دیگر معتقدند این جهش بیش از آن‌که ناشی از عوامل اقتصادی پایدار باشد، نتیجه فشارهای تورمی و نوسانات ارزی است.

بورس تهران در معاملات امروز سه‌شنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۴، نخستین اصلاح خود را پس از ورود به کانال سه‌میلیونی تجربه کرد. شاخص کل با افتی جزئی همراه شد اما شاخص هم‌وزن همچنان در مسیر صعودی قرار داشت که نشان از ادامه ورود نقدینگی به سهام کوچک‌تر دارد و از تداوم تحرک در گروه‌های متوسط بازار حکایت می‌کند.

هفته گذشته و همزمان با برگزاری روز کارگزار، صدای گلایه فعالان این بخش بیش از هر زمان دیگری به گوش رسید. بسیاری از کارگزاران از کاهش شدید درآمدها و افزایش هزینه‌های عملیاتی سخن گفتند؛ معضلی که ریشه در رکود پنج‌ساله بازار سرمایه دارد.

در هفته‌های اخیر بازار سرمایه ایران با موجی از خوش‌بینی و ورود نقدینگی تازه روبه‌رو شده است. افزایش قیمت دلار آزاد، کاهش تنش‌های سیاسی و افت جذابیت بازارهای موازی همچون طلا و ارز از مهم‌ترین دلایل این تحرک به شمار می‌روند. عبور شاخص کل بورس از سطح سه‌میلیون واحد و رشد مداوم ارزش معاملات روزانه به بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان، نشانه‌ای از بازگشت تدریجی اعتماد سرمایه‌گذاران است.

در پایان معاملات روز دوشنبه، شاخص کل بورس تهران با قرار گرفتن در سطح 3 میلیون و 42 هزار واحدی، تنها 6.4 درصد پایین‌تر از قله تاریخی خود در تاریخ 28 اردیبهشت 1404 ایستاد. این موضوع نشان می‌دهد بازار سهام بخش قابل‌توجهی از افت‌های پیشین را جبران کرده و بار دیگر در مسیر بازپس‌گیری سقف تاریخی قرار گرفته است. با این حال، شاخص هم‌وزن همچنان فاصله معناداری با قله بهار امسال دارد؛ موضوعی که بازتاب‌دهنده وضعیت متفاوت بدنه عمومی بازار نسبت به نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز است.

ساختار شاخص‌سازی در بازار سرمایه ایران یکی از موضوعات بنیادین اما کمتر مورد توجه در نظام تحلیلی بازار است. در حالی که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، طراحی و انتشار شاخص‌ها برعهده شرکت‌های تخصصی موسوم به «ایندکس پرووایدرها» است، در ایران این مسئولیت به‌طور کامل در اختیار نهادهای ناظر مانند بورس‌ها و سازمان بورس قرار دارد. این تمرکزگرایی، عملا فضای رقابت و نوآوری را در حوزه شاخص‌سازی محدود کرده و باعث شده بازار از تنوع شاخص‌های تحلیلی بی‌بهره بماند.