ریزش سنگین بازار سهام؛ چرا سرمایه‌ها از بورس به سمت طلا می‌روند؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بورس تهران از ابتدای هفته جاری وارد مسیر سقوط شدید شده و روز گذشته نیز با ریزش سنگین شاخص کل و قفل شدن صف‌های فروش همراه بود. طی این مدت دست‌کم ۱۷.۲ همت پول حقیقی از بازار خارج شده و شاخص کل بورس از قله ۴.۵ میلیونی تا کف کانال ۴ میلیونی عقب‌نشینی کرده است؛ وضعیتی که بسیاری از کارشناسان آن را عبور بازار از فاز اصلاح و ورود به مرحله «سقوط» توصیف می‌کنند. همزمان افزایش ریسک‌های سیاسی، نااطمینانی‌های دیپلماتیک و فضای روانی منفی، تمایل سرمایه‌گذاران به نقدشوندگی را تشدید کرده و ارزش دلاری بورس را به حوالی ۱۰۰ میلیارد دلار رسانده است.

سقوط شاخص کل و خروج سنگین پول حقیقی از بورس

بررسی روند معاملات نشان می‌دهد طی روزهای اخیر، موج فروش گسترده در اغلب نمادها شکل گرفته و بسیاری از سهم‌ها بیش از ۲۵ درصد از اوج قیمتی خود فاصله گرفته‌اند. شاخص کل نیز با افت بیش از ۵۰۰ هزار واحدی از سقف تاریخی ۴.۵ میلیونی به کف کانال ۴ میلیون واحد سقوط کرده است. همزمان خروج ۱۷.۲ همت پول حقیقی، زنگ خطر جدی برای بازار سرمایه به صدا درآورده و بیانگر تضعیف شدید اعتماد سرمایه‌گذاران خرد و کلان است.

ریسک‌های سیاسی و فضای روانی منفی بر معاملات سایه انداخت

فضای پرابهام سیاسی و دیپلماتیک در کنار جنگ رسانه‌ای و نبود سیگنال‌های حمایتی روشن از سوی سیاست‌گذاران، بازار سهام را در وضعیت تدافعی قرار داده است. در چنین شرایطی، معامله‌گران ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود را نقد کنند یا به بازارهای امن‌تر منتقل شوند. نتیجه این وضعیت، قفل شدن صف‌های فروش، کاهش عمق معاملات و افت محسوس ارزش معاملات روزانه بوده؛ به‌طوری که ارزش دادوستدها از محدوده ۲۵ تا ۳۰ هزار میلیارد تومان به زیر ۱۰ هزار میلیارد تومان سقوط کرده است.

حرکت سرمایه‌ها به سمت طلا و دارایی‌های کالایی

بهمن فلاح، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به شرایط فعلی بازارهای مالی می‌گوید در فضای پرریسک و آکنده از عدم اطمینان، رفتار سنتی سرمایه‌گذاران تغییر می‌کند و تمرکز به سمت طلا و دارایی‌های کالایی برای حفظ ارزش سرمایه می‌رود. به گفته او، رشد قیمت جهانی طلا در کنار صعود دلار داخلی باعث شده جذابیت بازارهای موازی افزایش یابد و سرمایه‌گذاری تولیدی عملاً به حاشیه رانده شود.

نرخ بهره ۴۰ درصدی و تضعیف انگیزه سرمایه‌گذاری در بورس

این کارشناس بازار سرمایه تاکید می‌کند نرخ بهره بانکی و اوراق بدهی به محدوده ۳۸ تا ۴۰ درصد رسیده و با چنین سطحی از بازده بدون ریسک، انگیزه سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بورسی و پروژه‌های تولیدی از بین می‌رود. در نتیجه، منابع مالی به جای ورود به چرخه تولید، به سمت سپرده‌ها، اوراق یا بازارهایی مانند طلا و ارز حرکت می‌کند؛ مسیری که فشار مضاعفی بر بازار سهام وارد کرده است.

بدترین شرایط بازار سرمایه و نبود چشم‌انداز مثبت کوتاه‌مدت

فلاح معتقد است بازار سرمایه در یکی از بدترین مقاطع خود قرار دارد و تا زمانی که فضای پرریسک سیستماتیک، نبود اطمینان و ابهام سیاسی ادامه داشته باشد و نرخ بهره در سطوح بالا باقی بماند، چشم‌انداز مثبتی برای بورس متصور نیست. به گفته او، در چنین شرایطی سرمایه‌گذاری جز در طلا، دلار یا دارایی‌های مشابه برای حفظ ارزش پول، توجیه اقتصادی پیدا نمی‌کند و بازار سهام حداقل در کوتاه‌مدت جذابیت خود را از دست داده است.

نقش عملکرد ضعیف سیاست‌گذاران در تشدید ریزش بورس

این کارشناس بازار سرمایه با انتقاد از سکوت مسئولان اقتصادی، عملکرد ضعیف سازمان بورس و صندوق توسعه و همچنین تبعات قطع اینترنت، تاکید می‌کند مجموعه این عوامل فضای روانی بازار را به‌شدت منفی کرده است. به گفته او، اعتمادی که به‌تازگی در حال شکل‌گیری بود، طی همین هفته از بین رفت و بازار وارد فاز بی‌اعتمادی گسترده شد.

از اصلاح قیمتی تا سقوط بازار؛ زنگ خطر برای تامین مالی اقتصاد

به باور فلاح، ریزش‌های ابتدایی شاید در قالب اصلاح قابل توجیه بود، اما افت بیش از ۱۵ تا ۲۰ درصدی شاخص و بسیاری از نمادها دیگر اصلاح محسوب نمی‌شود و نشانه ورود بازار به مرحله سقوط است. صف‌های فروش قفل‌شده، خروج سنگین نقدینگی، افت بیش از ۲۵ درصدی تعداد زیادی از سهم‌ها و کاهش ارزش دلاری بازار همگی مؤید این موضوع است. او هشدار می‌دهد تداوم این روند می‌تواند به بحران اقتصادی و مالی منجر شود، چرا که حدود ۹ درصد تامین مالی رسمی اقتصاد از مسیر بازار سرمایه انجام می‌شود.

لزوم مدیریت فوری فضای روانی و رسانه‌ای بازار سهام

در جمع‌بندی، این کارشناس تاکید دارد بدون مدیریت جدی فضای روانی و رسانه‌ای از سوی تیم اقتصادی دولت، بانک مرکزی، وزیر اقتصاد و رئیس سازمان بورس، شرایط بحرانی فعلی تشدید خواهد شد. به اعتقاد او، بازگشت آرامش به بازار نیازمند سیگنال‌های حمایتی شفاف، کاهش نااطمینانی‌ها و بازنگری در سیاست‌های نرخ بهره است؛ در غیر این صورت، روند ریزشی بورس می‌تواند تبعات گسترده‌تری برای اقتصاد کشور به همراه داشته باشد.