حباب ۸۰درصدی صندوق‌های نقره؛ زنگ خطر برای سرمایه‌گذاران ETF

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بیش از یک دهه از ورود صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله یا ETF به بازار سرمایه ایران می‌گذرد و این ابزارها در مسیری مشابه روند جهانی، با رشد چشمگیر دارایی تحت مدیریت و تنوع محصولات مواجه شده‌اند؛ به‌طوری که پس از صندوق‌های سهامی و مختلط، صندوق‌های با درآمد ثابت، صندوق‌های اهرمی و در دو سال اخیر صندوق‌های طلا به کانون توجه سرمایه‌گذاران تبدیل شدند و اکنون نوبت به صندوق‌های کالایی نقره رسیده است؛ صندوق‌هایی که با پذیره‌نویسی چند هزار میلیارد تومانی وارد بازار شدند اما طی هفته‌های ابتدایی فعالیت، فاصله معناداری میان قیمت تابلو و خالص ارزش دارایی‌ها ایجاد کرده‌اند.

رشد صندوق‌های ETF و ورود نقره به سبد سرمایه‌گذاران

توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در سال‌های اخیر شتاب گرفته و پس از تجربه موفق صندوق‌های طلا، صندوق‌های کالایی نقره به‌عنوان جدیدترین ابزار سرمایه‌گذاری معرفی شدند. این صندوق‌ها در شرایطی آغاز به کار کردند که نقره در یک سال اخیر، چه در بازارهای جهانی و چه در داخل کشور، عملکردی بهتر از بسیاری از دارایی‌ها از جمله طلا، بورس و حتی رمزارزها داشته است. همین سابقه بازدهی باعث شد تقاضای اولیه برای صندوق‌های نقره بسیار بالا باشد و قیمت واحدها ظرف مدت کوتاهی رشد قابل توجهی را تجربه کند.

حباب صندوق‌های نقره؛ فاصله قیمت و NAV چه می‌گوید

در ادبیات مالی، زمانی از حباب صحبت می‌شود که قیمت یک دارایی به شکل غیرمنطقی از ارزش ذاتی آن فاصله بگیرد. در صندوق‌های سرمایه‌گذاری، ارزش ذاتی بر مبنای خالص ارزش روز دارایی‌ها یا NAV محاسبه می‌شود و به‌طور طبیعی انتظار می‌رود قیمت واحد صندوق نزدیک به NAV معامله شود. آنچه امروز در صندوق‌های نقره مشاهده می‌شود، شکل‌گیری حباب از نوع فاصله قیمت با NAV است؛ به‌طوری که قیمت برخی صندوق‌ها بیش از ۸۰ درصد بالاتر از ارزش روز دارایی‌هایشان قرار گرفته، آن هم در شرایطی که بخشی از دارایی این صندوق‌ها هنوز به نقره تبدیل نشده و به‌صورت سپرده یا اوراق نگهداری می‌شود.

ریشه‌های رفتاری شکل‌گیری حباب در صندوق‌های کالایی

تبیین این پدیده بدون رجوع به مالی رفتاری دشوار است. برخلاف مالی کلاسیک که بر کارایی بازار تأکید دارد، مالی رفتاری شکل‌گیری حباب را نتیجه هیجانات و خطاهای شناختی سرمایه‌گذاران می‌داند. رفتارهای توده‌وار، آبشارهای اطلاعاتی، بازخورد مثبت قیمت‌ها و ترس از جاماندن از رشد یا همان FOMO از مهم‌ترین عواملی هستند که به افزایش تقاضا و تشدید حباب کمک می‌کنند. در کنار این موارد، نظریه «احمق بزرگ‌تر» توضیح می‌دهد چرا برخی سرمایه‌گذاران حتی با آگاهی از حبابی بودن قیمت‌ها همچنان خرید می‌کنند؛ زیرا تصور دارند فرد دیگری در آینده حاضر است دارایی را با قیمت بالاتری از آنها بخرد.

آیا سرمایه‌گذاران از حباب آگاهند

بسیاری از نظریه‌های رفتاری نشان می‌دهد خریداران غالبا نسبت به حبابی بودن دارایی بی‌اطلاع نیستند، اما توهم کنترل و توهم دانش باعث می‌شود تصور کنند می‌توانند پیش از ترکیدن حباب از بازار خارج شوند. تجربه موفق صندوق‌های طلا در سال‌های گذشته نیز این ذهنیت را تقویت کرده که صندوق‌های کالایی همواره بازدهی بالایی خواهند داشت. با این حال واقعیت این است که ترکیدن حباب معمولا زمانی رخ می‌دهد که انتظارات غیرواقعی فرو بریزد و در چنین شرایطی قیمت‌ها با سرعت به سمت ارزش ذاتی حرکت می‌کند.

ریسک فعلی صندوق‌های نقره و سناریوهای پیش‌رو

در شرایط کنونی، صندوق‌های نقره با حبابی بیش از ۸۰ درصد معامله می‌شوند؛ به این معنا که اگر قیمت واحدها ثابت بماند، لازم است قیمت نقره و نرخ دلار بیش از ۸۰ درصد رشد کند تا NAV به سطح قیمت بازار برسد. این فاصله بالا ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش داده است. در مقابل، سرمایه‌گذارانی که چشم‌انداز مثبتی برای نقره دارند، می‌توانند به جای خرید واحدهای حبابی، از مسیرهایی مانند گواهی سپرده نقره در بورس کالا اقدام کنند تا در معرض دارایی پایه قرار گیرند و ریسک حباب قیمتی صندوق را کاهش دهند. در مجموع، هرچند نقره در یک سال اخیر یکی از برندگان اصلی بازارهای مالی بوده، اما تداوم این روند در صندوق‌های نقره به‌شدت به تعدیل حباب و همگرایی قیمت با NAV وابسته است.