چرا واردات ۸۰ هزار خودرو قیمت‌ها را کاهش نداد؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بازار خودرو ایران در حالی به روزهای پایانی سال ۱۴۰۴ نزدیک می‌شود که نه‌تنها واردات گسترده خودرو نتوانسته به کاهش قیمت‌ها منجر شود، بلکه افزایش قیمت کارخانه‌ای و رشد نرخ ارز، التهاب بازار را تشدید کرده است. بر اساس آمار رسمی، تا پایان سال حدود ۸۰ هزار دستگاه خودرو وارد کشور خواهد شد، اما این میزان واردات نیز نتوانسته تعادل محسوسی در بازار ایجاد کند و قیمت‌ها همچنان در سطوح بالا باقی مانده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد سیاست واردات خودرو در شکل فعلی، نتوانسته به هدف اصلی خود یعنی تنظیم بازار و افزایش قدرت خرید مصرف‌کنندگان دست یابد.

افزایش قیمت کارخانه‌ای خودرو، جرقه موج جدید گرانی

افزایش قابل توجه قیمت محصولات دو خودروساز بزرگ کشور، یعنی ایران‌خودرو و سایپا، یکی از مهم‌ترین عوامل جهش قیمت‌ها در بازار بوده است. ایران‌خودرو قیمت برخی محصولات خود را تا ۴۰ درصد و سایپا حدود ۲۸ درصد افزایش داد. این افزایش قیمت کارخانه‌ای به سرعت به بازار آزاد منتقل شد و باعث شد قیمت خودرو در معاملات آزاد نیز به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند. در شرایطی که درآمد خانوارها متناسب با این افزایش قیمت رشد نکرده، خرید خودرو برای بسیاری از متقاضیان به یک هدف دور از دسترس تبدیل شده است.

واردات ۸۰ هزار خودرو چرا بازار را آرام نکرد؟

بر اساس اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت، میزان واردات خودرو در سال جاری به حدود ۸۰ هزار دستگاه خواهد رسید که در مقایسه با سال‌های گذشته رشد چشمگیری داشته است. با این حال، بررسی بازار نشان می‌دهد این افزایش واردات تأثیر محسوسی بر کاهش قیمت خودروهای داخلی نداشته است. یکی از دلایل اصلی این موضوع، ترکیب خودروهای وارداتی است، زیرا بخش قابل توجهی از این خودروها در رده قیمتی متوسط و بالا قرار دارند و سهم خودروهای اقتصادی در میان آنها محدود بوده است.

سهم ناچیز خودروهای اقتصادی در سبد واردات

آمارهای منتشر شده از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران نشان می‌دهد میانگین ارزش خودروهای وارداتی افزایش یافته و این موضوع بیانگر تمایل واردکنندگان به واردات خودروهای گران‌تر است. این در حالی است که هدف اصلی سیاست واردات، افزایش عرضه خودروهای اقتصادی و کاهش فشار بر بازار داخلی بود. واردات خودروهای گران‌قیمت عملاً تأثیر چندانی بر بازار خودروهای پرتقاضای داخلی نداشته و نتوانسته فاصله میان عرضه و تقاضا را کاهش دهد.

واردات خودروهای کارکرده؛ راهکاری که هنوز اجرا نشده است

یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها برای تنظیم بازار، واردات خودروهای کارکرده با قیمت مناسب بود، اما این سیاست هنوز اجرایی نشده است. در حالی که کارشناسان معتقدند واردات خودروهای دست‌دوم می‌توانست نقش مهمی در کاهش قیمت‌ها و افزایش رقابت داشته باشد، محدودیت‌های اجرایی و انحصار واردات در اختیار برخی شرکت‌ها، مانع تحقق این هدف شده است. در نتیجه، بازار همچنان با کمبود خودروهای اقتصادی مواجه است.

نرخ ارز و کاهش عرضه؛ عوامل اصلی التهاب بازار

افزایش نرخ ارز و کاهش عرضه خودرو توسط خودروسازان داخلی، از دیگر عوامل مهم رشد قیمت خودرو محسوب می‌شود. تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که بازار خودرو همواره از نرخ ارز تأثیر می‌پذیرد و با افزایش قیمت ارز، قیمت خودرو نیز افزایش پیدا می‌کند. از سوی دیگر، کاهش عرضه و تأخیر در تحویل خودروها باعث شده فاصله میان عرضه و تقاضا بیشتر شود و قیمت‌ها در مسیر صعودی باقی بمانند.

آینده بازار خودرو؛ احتمال رکود در کنار قیمت‌های بالا

کارشناسان معتقدند ادامه روند فعلی می‌تواند بازار خودرو را وارد مرحله رکود کند. از یک سو قیمت‌ها در سطح بالایی قرار دارند و از سوی دیگر قدرت خرید مصرف‌کنندگان کاهش یافته است. در چنین شرایطی، اگر واردات خودروهای اقتصادی افزایش پیدا نکند و ساختار تولید داخلی اصلاح نشود، بازار خودرو همچنان با بی‌ثباتی و قیمت‌های بالا مواجه خواهد بود. آینده بازار خودرو بیش از هر چیز به سیاست‌های ارزی، میزان واردات واقعی و توان خودروسازان در افزایش تولید بستگی دارد.