مدنی‌زاده: ارز مردم در صندوق ارزی با ارز تسویه می‌شود؛ ریالی در کار نیست

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، علی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، جزئیات برنامه دولت برای توسعه صندوق‌های سرمایه‌گذاری ارزی در بازار سرمایه را تشریح کرد و گفت سقف در نظر گرفته‌شده برای این صندوق‌ها از سوی بانک مرکزی در مرحله نخست با هدف اجرای پایلوت تعیین شده است. به گفته وزیر اقتصاد، در صورت موفقیت این مرحله، ظرفیت صندوق‌های ارزی به تدریج افزایش خواهد یافت.

مدنی‌زاده تأکید کرد سازوکار صندوق‌های ارزی با تجربه‌های گذشته شبکه بانکی تفاوت دارد و قرار نیست منابع ارزی سرمایه‌گذاران در زمان بازگشت با نرخ ریالی تسویه شود. او همچنین اعلام کرد هدف دولت از راه‌اندازی این ابزار، حفظ ارزش ارزی پس‌انداز مردم، ایجاد سود ارزی و هدایت بخشی از منابع به سمت پروژه‌های تولیدی و ارزآور است.

صندوق ارزی چیست و سقف آن چگونه تعیین می‌شود؟

وزیر اقتصاد درباره سقف صندوق‌های ارزی گفت این سقف از سوی بانک مرکزی تعیین شده تا طرح در ابتدا به صورت پایلوت اجرا شود. به گفته او، پس از ارزیابی عملکرد و موفقیت این مرحله، امکان گسترش تدریجی صندوق‌ها وجود خواهد داشت.

تعیین سقف اولیه، بخشی از چارچوبی است که برای توسعه کنترل‌شده این ابزار در نظر گرفته شده است. پیش‌تر نیز اعلام شده بود سقف صدور واحدهای صندوق‌های ارزی به صورت سالانه توسط بانک مرکزی تعیین و به سازمان بورس اعلام می‌شود.

ارز دریافت می‌شود و ارز پرداخت خواهد شد

مدنی‌زاده درباره مهم‌ترین نگرانی سرمایه‌گذاران یعنی نحوه بازپرداخت منابع تأکید کرد که در صندوق ارزی قرار نیست ارز دریافتی در زمان تسویه با نرخ پایین‌تر و به صورت ریالی محاسبه شود.

او گفت مبنای صندوق دریافت و پرداخت ارزی است؛ به این معنا که سرمایه‌گذار منابع خود را به صورت ارزی وارد صندوق می‌کند و در زمان بازگشت سرمایه نیز تسویه ارزی خواهد بود.

این ویژگی یکی از تفاوت‌های مهم صندوق‌های ارزی با سازوکارهایی است که در آنها دارایی ارزی در نهایت با نرخ ریالی تسویه می‌شود. وزیر اقتصاد پیش‌تر نیز بر این نکته تأکید کرده بود که صندوق‌های ارزی مشمول نرخ‌گذاری دولتی نخواهند بود.

نگرانی از تکرار تجربه شبکه بانکی رفع می‌شود؟

مدنی‌زاده درباره نگرانی‌ها نسبت به احتمال تکرار تجربه‌های گذشته در جمع‌آوری منابع ارزی گفت دغدغه اصلی، نحوه سیاست‌گذاری ارزی در شبکه بانکی بوده است.

به گفته او، صندوق ارزی در بازار سرمایه فعالیت می‌کند و اساسنامه آن بر اساس مقررات بازار سرمایه و مصوبات شورای عالی بورس تنظیم شده است. از این رو، ساختار حقوقی و مقرراتی صندوق قرار است با سازوکار متفاوتی نسبت به شبکه بانکی فعالیت کند.

منابع ارزی مردم چگونه وارد تولید می‌شود؟

وزیر اقتصاد یکی از اهداف اصلی صندوق‌های ارزی را جلوگیری از خروج پس‌انداز مردم از چرخه رسمی اقتصاد عنوان کرد.

به گفته مدنی‌زاده، در شرایط تورمی ممکن است بخشی از مردم برای حفظ ارزش دارایی خود، منابعشان را به سمت ارز، طلا، مسکن یا رمزارزها ببرند. در این وضعیت، منابع ممکن است در بازارهای دارایی باقی بماند و مستقیماً در فرآیند تولید و سرمایه‌گذاری مورد استفاده قرار نگیرد.

صندوق ارزی این امکان را ایجاد می‌کند که سرمایه‌گذار هم ماهیت ارزی دارایی خود را حفظ کند و هم از محل سرمایه‌گذاری، سود ارزی دریافت کند. وزیر اقتصاد این سازوکار را ابزاری برای اتصال پس‌انداز مردم به پروژه‌های تولیدی و ارزآور معرفی کرده است. ایده هدایت پس‌اندازهای ارزی به سمت صنایع مولد و ارزآور نیز در توضیحات قبلی او درباره این صندوق‌ها مطرح شده بود.

صندوق ارزی برای کاهش فشار تقاضا در بازار ارز

مدنی‌زاده معتقد است هدایت بخشی از منابع مردم به صندوق‌های ارزی می‌تواند فشار تقاضا در بازار نقدی ارز را نیز کاهش دهد.

منطق این طرح آن است که فردی که با هدف حفظ ارزش دارایی خود قصد خرید ارز دارد، بتواند به جای حضور مستقیم در بازار نقدی، از یک ابزار مالی ارزی استفاده کند. در عین حال، منابع جذب‌شده در صندوق برای تأمین مالی پروژه‌های اقتصادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وزیر اقتصاد همچنین افزایش تولید و ارزآوری شرکت‌های سرمایه‌گذاری‌شده را عاملی برای افزایش عرضه ارز در آینده دانست و معتقد است این روند می‌تواند به آرام‌تر شدن بازار ارز کمک کند.

کدام صنایع با صندوق ارزی تأمین مالی می‌شوند؟

به گفته مدنی‌زاده، شرکت‌های نفتی و معدنی، پتروشیمی‌ها، صنایع دارویی، فولاد و سایر صنایع صادراتی، از جمله بخش‌هایی هستند که ظرفیت اجرای پروژه‌های بزرگ با سودآوری و ارزآوری بالا را دارند.

مشکل اصلی این پروژه‌ها از نگاه وزیر اقتصاد، نیاز به منابع مالی است. صندوق‌های ارزی می‌توانند بخشی از این نیاز را از طریق جذب منابع ارزی مردم تأمین کنند و سرمایه‌ها را به سمت پروژه‌هایی ببرند که درآمد ارزی ایجاد می‌کنند.

انتخاب پروژه‌هایی با بازگشت سرمایه سریع‌تر

وزیر اقتصاد اعلام کرد در چارچوب این طرح، پروژه‌هایی مورد توجه قرار گرفته‌اند که دوره بازگشت سرمایه کوتاه‌تری داشته باشند.

هدف از این انتخاب آن است که منابع سرمایه‌گذاران با سرعت بیشتری به چرخه بازگشت وارد شود و ارز حاصل از پروژه‌ها نیز زودتر به اقتصاد کشور بازگردد.

به گفته مدنی‌زاده، تسریع بازگشت ارز می‌تواند یکی از عواملی باشد که به پایدارتر شدن بازار ارز کمک می‌کند.

سود ارزی صندوق چقدر خواهد بود؟

مدنی‌زاده تأکید کرده است که سرمایه‌گذار در صندوق ارزی علاوه بر حفظ اصل دارایی به صورت ارزی، امکان دریافت سود ارزی نیز خواهد داشت.

به گفته او، پروژه‌هایی که منابع صندوق در آنها به کار گرفته می‌شود باید از سودآوری مناسبی برخوردار باشند تا بازدهی لازم برای سرمایه‌گذار ایجاد شود. در نتیجه، جذابیت صندوق برای مردم تنها به حفظ ارزش ارزی منابع محدود نخواهد بود و دریافت سود ارزی نیز بخشی از سازوکار آن است.

البته میزان دقیق بازدهی هر صندوق به پروژه‌ها، ساختار سرمایه‌گذاری و عملکرد دارایی‌های آن بستگی خواهد داشت و نمی‌توان یک نرخ سود ثابت را برای همه صندوق‌های ارزی در نظر گرفت.

صندوق ارزی در مسیر برنامه هفتم توسعه

مدنی‌زاده توسعه صندوق‌های ارزی را یکی از برنامه‌های وزارت اقتصاد از ابتدای فعالیت این وزارتخانه عنوان کرد و گفت تأمین منابع مورد نیاز برای سرمایه‌گذاری و تحقق رشد اقتصادی، یکی از اهداف برنامه هفتم توسعه است.

به گفته او، با توجه به فاصله موجود میان اهداف برنامه و میزان سرمایه‌گذاری تحقق‌یافته، دولت به دنبال توسعه ابزارهایی است که بتوانند منابع جدید را به سمت پروژه‌های مولد هدایت کنند.

صندوق ارزی نیز در همین چارچوب به عنوان یکی از ابزارهای تأمین مالی ارزی مورد توجه قرار گرفته است.

ایرانیان خارج از کشور هم می‌توانند سرمایه‌گذاری کنند؟

وزیر اقتصاد همچنین از برنامه دولت برای رفع موانع حقوقی سرمایه‌گذاری ارزی خبر داد.

به گفته مدنی‌زاده، برخی موانع قانونی و حقوقی برای سرمایه‌گذاری افراد در داخل کشور و همچنین ایرانیان خارج از کشور و مجموعه‌های خارجی وجود دارد و رفع این موانع در دستور کار قرار گرفته است.

هدف از این اقدام، فراهم کردن امکان مشارکت گسترده‌تر سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی در صندوق‌های ارزی عنوان شده است.

بازار مشتقه ارزی در راه است؟

یکی از برنامه‌های مورد اشاره وزیر اقتصاد، توسعه ابزارهای مالی مشتقه بر پایه صندوق‌های ارزی است.

مدنی‌زاده گفت در صورت توسعه این ظرفیت، علاوه بر بازار نقدی یا اسپات ارز، امکان ایجاد بازارهای آتی، فیوچرز و سایر ابزارهای مشتقه ارزی نیز وجود خواهد داشت.

از نگاه او، افزایش ابزارهای مشتقه می‌تواند بخشی از فشار معاملات سفته‌بازانه را از بازار نقدی ارز خارج کند و به مدیریت بهتر نوسان‌ها کمک کند.

چرا بازار مشتقه ارزی مهم است؟

مدنی‌زاده یکی از دلایل نوسانات مستمر بازار ارز را کمبود ابزارهای مشتقه ارزی عنوان کرد.

به گفته او، هرچه ابزارهای مالی و روش‌های تأمین مالی در حوزه ارز توسعه پیدا کند، بخشی از نیازهای معاملاتی می‌تواند در بازارهای غیرنقدی پاسخ داده شود و فشار از بازار نقدی کاهش یابد.

او البته تأکید کرد توسعه این ابزارها نیازمند حل مسائل قانونی، دریافت مجوزهای لازم و رعایت الزامات مرتبط با مبارزه با پولشویی است.

سیاست ارزی همچنان در اختیار بانک مرکزی است

وزیر اقتصاد تأکید کرد ایجاد صندوق ارزی در بازار سرمایه به معنای انتقال سیاست‌گذاری ارزی بانک مرکزی به بازار سرمایه نیست.

به گفته مدنی‌زاده، سیاست مستقیم ارزی همچنان در اختیار بانک مرکزی خواهد بود و این بانک از مجموعه‌ای از ابزارهای پولی و ارزی از جمله عملیات بازار بین‌بانکی، انتشار اوراق و مداخلات مستقیم و غیرمستقیم ارزی استفاده می‌کند.

نقش بازار سرمایه در این میان بیشتر به تأمین مالی ارزی پروژه‌ها و ایجاد ابزارهای سرمایه‌گذاری برای مردم مربوط می‌شود.

صندوق ارزی قرار نیست تجربه سال ۱۳۹۹ را تکرار کند

مدنی‌زاده درباره نگرانی از تکرار اتفاقات سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ در بازار سرمایه گفت تجربه‌های گذشته مورد توجه قرار گرفته و دولت تلاش می‌کند از تکرار آن شرایط جلوگیری کند.

به گفته او، هدف این است که منابع مردم به جای قفل شدن در بازارهایی مانند ارز، طلا، سکه، زمین و ملک، به سمت فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی هدایت شود.

او تأکید کرد شرایط فعلی با سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ تفاوت دارد، اما تجربه‌های آن دوره باید در طراحی ابزارهای جدید مورد توجه قرار گیرد.

جذب منابع طلا و رمزارز با ابزارهای جدید

وزیر اقتصاد همچنین از برنامه برای طراحی ابزارهایی جهت جذب منابعی خبر داد که در سال‌های اخیر به سمت طلا و رمزارزها رفته‌اند.

به گفته مدنی‌زاده، در حوزه طلا می‌توان از صندوق‌های مبتنی بر این دارایی استفاده کرد تا بخشی از منابع موجود دوباره وارد چرخه سرمایه‌گذاری شود.

در مورد رمزارزها نیز او معتقد است ابزارهای مالی جدید می‌توانند زمینه بازگشت بخشی از منابع موجود در این بازار به چرخه رسمی اقتصاد را فراهم کنند.

صندوق‌های تضمین ارزی در چند هفته آینده؟

مدنی‌زاده از راه‌اندازی انواع صندوق‌های تضمین ارزی نیز خبر داده و گفته است این ابزارها طی هفته‌های آینده می‌توانند رونمایی شوند.

بر اساس توضیحات وزیر اقتصاد، صندوق‌های تضمین ارزی می‌توانند با پشتوانه منابعی مانند طلا، ارز یا رمزارز شکل بگیرند و بخشی از دارایی‌هایی را که خارج از چرخه تولید قرار دارند، به سمت سرمایه‌گذاری و تأمین مالی هدایت کنند.

در مجموع، برنامه دولت برای صندوق‌های ارزی بر سه محور اصلی استوار است: حفظ ارزش ارزی پس‌انداز مردم، ایجاد امکان دریافت سود ارزی و هدایت منابع به سمت پروژه‌های تولیدی و ارزآور. مدنی‌زاده همچنین تأکید کرده است که در سازوکار این صندوق‌ها، ارز دریافت می‌شود و ارز نیز پرداخت خواهد شد و سیاست‌گذاری مستقیم بازار ارز همچنان در اختیار بانک مرکزی باقی می‌ماند. پیش‌تر نیز وزیر اقتصاد از این صندوق‌ها به عنوان ابزاری برای هدایت پس‌اندازهای مردم به تولید و کاهش ورود مستقیم منابع به بازار ارز و طلا یاد کرده بود.