سفره‌های ایرانی در سال‌های اخیر آرام و بی‌سروصدا کوچک‌تر شده‌اند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر می‌گیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانواده‌های طبقه متوسط و کم‌درآمد دیده می‌شود. داده‌های رسمی، روایت‌های میدانی و شاخص‌های سلامت هم‌زمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.

در ۱۶ روز گذشته دلار، طلای ۱۸ عیار و سکه امامی رشد قابل توجهی را تجربه کردند و این جهش کوتاه‌مدت، بازار و زندگی روزمره مردم را در حالت تعلیق قرار داد. این افزایش ناگهانی، دو ترس همزمان در میان ایرانی‌ها ایجاد کرد: ترس از تصمیم غلط و ترس از تصمیم نگرفتن، که تبعات آن در کوچک شدن سفره‌ها، عقب افتادن خریدهای ضروری و قفل شدن سرمایه‌های کوچک طبقه متوسط دیده شد.

روند کوچک شدن طبقه متوسط در اقتصاد ایران به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ روندی که به گفته کارشناسان، اگر متوقف نشود، ساختار جامعه را به دو قطب کوچک مرفه و جمعیت بزرگی از اقشار کم‌درآمد و فقیر سوق می‌دهد و پیامدهای عمیقی برای توسعه، امنیت اجتماعی و آینده سرمایه انسانی کشور خواهد داشت.

کارشناسان اقتصادی و حوزه کار هشدار می‌دهند که بدون مدیریت عادلانه منابع و اصلاح ساختار توزیع درآمد، حتی افزایش حقوق سال آینده نیز قابل تحقق نخواهد بود. این وضعیت نشان می‌دهد که اصلاحات اقتصادی و توزیع عادلانه درآمدها بیش از پیش برای حفظ ثبات اجتماعی ضروری است.

خانوار ایرانی در سال‌های اخیر زیر فشار تورم مزمن، کاهش قدرت خرید و تأثیر تحریم‌های خارجی روزگار گذرانده است. اکنون، با احتمال بازگشت تحریم‌های شورای امنیت، نگرانی‌ها درباره تشدید این وضعیت افزایش یافته است. آلبرت بغزیان، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و تحلیلگر اقتصادی، در گفت‌وگویی به بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی این تحریم‌ها بر معیشت مردم و طبقه متوسط پرداخت.