دخل که میآید، خرج جلوتر ایستاده است. نه با فهرست بلند خرید، بلکه با قبض اجاره و هزینههای ضروری. روایت این گزارش درباره زندگی یک خانواده سهنفره با دو حداقل حقوق کارگری، مجموعاً ۲۸ میلیون تومان در ماه است؛ عددی که در ظاهر قابل توجه به نظر میرسد، اما در عمل بخش بزرگی از آن پیش از نیمه ماه صرف هزینههای اجتنابناپذیر میشود. سؤال اصلی اینجاست؛ آیا این درآمد برای یک زندگی معمولی کافی است یا تنها هزینه بقا را تأمین میکند؟
بررسی هزینه زندگی در کشورهای مختلف در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که برخی مناطق جهان به دلیل شرایط جغرافیایی، اقتصادی یا محدودیت منابع، زندگی در آنها بهطور قابل توجهی گرانتر از دیگر نقاط است. برمودا با هزینه زندگی ۲۳.۵ درصد بالاتر از نیویورک، در صدر جدول جهانی قرار دارد. سوئیس به عنوان گرانترین کشور اروپا و سنگاپور به عنوان گرانترین کشور آسیا معرفی شدهاند.
بررسی دادههای رسمی مربوط به سال ۱۴۰۳ نشان میدهد شکاف درآمدی میان خانوارهای شهری در استانهای مختلف کشور به سطح قابلتوجهی رسیده است؛ بهطوری که خانوارهای ساکن تهران بهطور متوسط ۲.۳ برابر خانوارهای شهری استان ایلام درآمد داشتهاند. این اختلاف عمیق، تصویر روشنی از نابرابری اقتصادی و تفاوت قدرت معیشتی در مناطق مختلف کشور ارائه میدهد.
بسیاری از افراد هنگام بررسی پیامکهای بانکی با این پرسش مواجه میشوند که «پولهایم دقیقاً کجا خرج شد؟». این سؤال بیپاسخ ناشی از گرفتار شدن در الگوهای تکرارشونده مالی است که بهسادگی حساب بانکی را خالی میکنند و مانع دستیابی به اهداف مالی مهمتر میشوند.
تازهترین گزارش سالانه مرکز آمار ایران از طرح هزینه و درآمد خانوار در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد متوسط هزینه خالص سالانه یک خانوار شهری حدود ۲۶۹ میلیون تومان و خانوار روستایی ۱۴۵ میلیون تومان بوده است.
بررسی هزینه و درآمد خانواده (بودجه خانوار)، برای اولین بار در سال ۱۳۱۴ توسط بانک ملی ایران انجام شده و هدف اصلی این بررسی، به دست آوردن ضرایب مصرف برای محاسبه شاخص هزینه زندگی بوده است.
