ریسک جنگ و سرنوشت بازارها/ بهترین راه حفظ سرمایه در شرایط بحران چیست؟

مهدی بهرامی – سرمایه و بورس: در ماه‌های اخیر و با افزایش نااطمینانی اقتصادی و احتمال وقوع جنگ، دغدغه حفظ سرمایه بار دیگر در میان مردم پررنگ شده است. فضای پرتنش سیاسی و اقتصادی در کنار موج تبلیغات در شبکه‌های اجتماعی، بسیاری از افراد را به تصمیم‌های هیجانی برای تبدیل دارایی‌ها به ارز، طلا یا حتی رمزارز سوق داده است.

ریسک جنگ و فشار بر بازار سرمایه

برزو حق‌شناس، تحلیلگر بازارهای مالی، معتقد است در شرایطی که ریسک‌های سیستماتیک افزایش می‌یابد، تحلیل‌های اقتصادی کارایی خود را از دست می‌دهند. به گفته او، زمانی که سطح ریسک بالا می‌رود، تقاضا برای اسکناس، ارز و طلا افزایش پیدا می‌کند و بازار سرمایه تحت فشار قرار می‌گیرد؛ موضوعی که در تابلوی بورس نیز به‌وضوح قابل مشاهده است.

وی با اشاره به اینکه کشور طی ۷ تا ۸ ماه گذشته دو بار زیر سایه ریسک جنگ قرار گرفته، تاکید می‌کند در چنین فضایی توازن اقتصادی به‌هم می‌خورد و برنامه‌ریزی واحدهای تجاری و خانوارها دچار اختلال می‌شود. در این وضعیت، طبیعی است که اولویت مردم به سمت مدیریت ریسک و حفظ اصل سرمایه تغییر کند.

وقتی ریسک بالا می‌رود، تحلیل‌ها کم‌اثر می‌شوند

این تحلیلگر بازارها معتقد است اثرگذاری سیاست‌های حمایتی دولت محدود است و تنها تا سطح مشخصی می‌تواند از بازارها حمایت کند. او به تجربه دوره قبل اشاره می‌کند که وزارت اقتصاد و سازمان بورس با حفظ نقدشوندگی صندوق‌های درآمد ثابت، مانع از ایجاد اختلاف قیمت شدید شدند و تلاش کردند اعتماد عمومی را حفظ کنند. با این حال، حق‌شناس می‌گوید زمانی که صرفِ ریسک افزایش می‌یابد، امکان ارائه توصیه قطعی به مردم وجود ندارد، زیرا شدت و دامنه ریسک قابل سنجش دقیق نیست و ممکن است شرایط به‌سرعت تغییر کند.

اگر جنگ رخ دهد، بازارها قفل می‌شوند

به گفته این کارشناس، در صورت تبدیل شدن ریسک به واقعیت و وقوع جنگ، بازارها عملاً قفل می‌شوند. تجربه دوره‌های تنش کوتاه‌مدت نشان داده که نقل و انتقال پول با مشکل مواجه شده و دادوستد به سختی انجام می‌شود.

او هشدار می‌دهد افرادی که با هدف کسب سود از افزایش قیمت دلار یا طلا در شرایط جنگی وارد این بازارها می‌شوند، ممکن است با عدم امکان معامله مواجه شوند و حتی متضرر شوند. به اعتقاد وی، اگر تبدیل دارایی به طلا یا ارز فیزیکی صرفاً با هدف پوشش ریسک انجام شود، منطقی است؛ اما اگر هدف، سفته‌بازی باشد، این استراتژی می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.

آیا رمزارزها گزینه امنی در بحران هستند؟

حق‌شناس درباره سرمایه‌گذاری در بازار رمزارزها نیز محتاطانه سخن می‌گوید. به گفته او، بخشی از تقاضای فعلی برای رمزارزها با هدف خروج سرمایه از کشور انجام می‌شود. اگر فردی فعال حرفه‌ای این بازار باشد یا بخشی از پرتفوی خود را به آن اختصاص داده باشد، موضوع متفاوت است؛ اما تبدیل کل سرمایه به رمزارز منطقی به نظر نمی‌رسد.

او تاکید می‌کند در شرایط تشدید تنش‌های بین‌المللی، بازار کریپتو معمولاً با فشار فروش مواجه می‌شود و سرمایه‌ها به سمت طلای جهانی حرکت می‌کنند. بنابراین برخلاف تصور برخی افراد، تنش‌های ژئوپلیتیک لزوماً به نفع بازار رمزارزها نیست.

وضعیت بازار مسکن در شرایط ریسک

این تحلیلگر درباره بازار مسکن نیز توضیح می‌دهد که از منظر علم اقتصاد، در شرایط ریسک سیستماتیک و جنگ، معمولاً بازار مسکن با فشار فروش و افت قیمت مواجه می‌شود. با این حال در ایران شرایط متفاوت است؛ زیرا در ماه‌های اخیر قیمت مسکن به دلیل پایین‌تر بودن قیمت بازار از هزینه ساخت، افزایش یافته است.

به گفته وی، در حال حاضر بازار مسکن و بازار سرمایه از جمله بازارهایی هستند که نسبت به ارزش ذاتی خود در سطح پایین‌تری قرار دارند. با این وجود، تداوم ریسک‌های سیاسی و سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی می‌تواند مانع رشد این بازارها شود، حتی اگر بخشی از ریسک‌ها برطرف شود.

بهترین استراتژی در شرایط نااطمینانی چیست؟

حق‌شناس تاکید می‌کند سناریوی توافق و صلح با سناریوی جنگ کاملاً متفاوت است و هرکدام پیامدهای اقتصادی خاص خود را دارند. به همین دلیل نمی‌توان یک نسخه واحد برای همه سرمایه‌گذاران پیچید.

توصیه نهایی او داشتن پرتفوی متنوع از دارایی‌های مختلف است تا در هر سناریویی، سرمایه آسیب جدی نبیند. در شرایط فعلی، تمرکز اصلی باید بر حفظ و بقای سرمایه باشد، نه کسب سودهای کوتاه‌مدت. حتی کسب‌وکارها نیز باید در اولویت نخست به بقا و مدیریت ریسک بیندیشند تا وضعیت سیاسی و اقتصادی روشن‌تر شود.