چرا خودروهای مونتاژی در ایران 2برابر قیمت واقعی فروخته می‌شوند؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بازار خودروهای مونتاژی در هفته‌های اخیر به نقطه جوش رسیده است؛ خودروهایی که با استفاده از حمایت‌های ارزی تولید می‌شوند اما همچنان با قیمتی بسیار بالاتر از نمونه‌های وارداتی به دست مصرف‌کننده می‌رسند. کیفیت این محصولات تغییر محسوسی نکرده، روند تحویل طولانی است و در عین حال قیمت‌ها در دوره‌های کوتاه‌مدت افزایش می‌یابد. مجموعه این عوامل باعث شد وزیر صنعت، معدن و تجارت شخصاً وارد موضوع شود و نسبت به تداوم افزایش قیمت‌ها هشدار دهد.

هشدار وزارت صمت به خودروسازان مونتاژی

سید محمد اتابک در واکنش به رشد مداوم قیمت خودروهای مونتاژی اعلام کرد در صورت ادامه این روند، دولت تعرفه واردات را بازنگری خواهد کرد تا تعادل بازار و حقوق مصرف‌کننده حفظ شود. این موضع نشان‌دهنده نگرانی دولت از شکاف عمیق میان هزینه واقعی تولید و قیمت فروش این خودروهاست.

چرا خودروهای مونتاژی با وجود حمایت ارزی گران‌تر از وارداتی‌ها هستند؟

حسین رحیمی‌نژاد، کارشناس صنعت خودرو، در گفت‌وگویی با «ایران» توضیح می‌دهد که قیمت عرضه خودروهای مونتاژی در ایران «بسیار بالاتر از کشورهای مبدأ و همسایه» است. او با بررسی هزینه‌ها می‌گوید: خودروهای چینی با ۱۳ درصد معافیت مالیاتی صادر می‌شوند، قطعات منفصله با ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش قیمت عرضه می‌شود، هزینه دستمزد و انرژی در ایران پایین‌تر است و خریدهای عمده چند ده هزار دستگاهی نیز ۱۰ درصد دیگر از هزینه‌ها را می‌کاهد. بنابراین یک خودروی ۱۲ هزار دلاری برای مونتاژکار ایرانی حدود ۹ هزار دلار تمام می‌شود. با احتساب گمرک، حمل‌ونقل، هزینه‌های سربار و سود شرکت، قیمت نهایی این خودرو باید حدود ۱۷ هزار دلار، معادل یک میلیارد و دویست میلیون تومان باشد. اما همین خودرو در بازار ایران تا دو میلیارد و پانصد میلیون تومان فروخته می‌شود؛ یعنی حدود ۱۰۰ درصد گران‌تر از قیمت واقعی.

ورود شورای رقابت؛ قیمت‌گذاری مبهم و شائبه‌های مالی

گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد ابهام در قیمت‌گذاری و نبود شفافیت مالی سبب شده خودروهای مونتاژی با بهایی تا دو برابر هزینه واقعی فروخته شوند. سپهر دادجوی توکلی، سخنگوی شورای رقابت، در واکنش به این وضعیت گفت مردم نسبت به قیمت خودروهای مونتاژی ناراضی‌اند و این شورا در تلاش برای کاهش شکاف میان هزینه واقعی و قیمت بازار است. او در عین حال تأکید کرد که محدودیت‌های قانونی و عدم شفافیت صورت‌های مالی، قدرت نهادهای نظارتی را محدود کرده است.

ریشه گرانی خودروهای مونتاژی؛ سوءمدیریت و نبود تولید واقعی

رحیمی‌نژاد ریشه اصلی گرانی را یکی از دو عامل می‌داند: سوءمدیریت یا ساختاری معیوب در مونتاژ. او تأکید می‌کند صنعت مونتاژ در ایران «نه ارزش‌افزوده جدی دارد، نه اشتغال چشمگیری ایجاد می‌کند و نه موجب کاهش قیمت برای مصرف‌کننده می‌شود». به گفته او، مدل فعلی مونتاژ تنها منجر به فروش محصولاتی گران‌تر و کم‌بازده‌تر شده است.

راهکارهای کنترل قیمت؛ واردات و حمایت هدفمند

این کارشناس صنعت خودرو معتقد است مؤثرترین ابزار برای کنترل قیمت‌ها، رقابت از طریق واردات خودرو است؛ روشی که باعث می‌شود مونتاژکاران قادر نباشند هر قیمتی که می‌خواهند تعیین کنند. او می‌گوید حمایت‌ها باید از مونتاژکاران به سمت تولیدکنندگان واقعی داخلی هدایت شود تا هم تولید واقعی شکل بگیرد و هم منافع مصرف‌کننده حفظ شود.

مونتاژکار یا خودروساز خصوصی؟ مشکل عمق ساخت داخل

به گفته کارشناسان، بسیاری از شرکت‌های مونتاژی در حالی خود را خودروساز خصوصی معرفی می‌کنند که بخش عمده قطعات خودرو از چین وارد می‌شود. رحیمی‌نژاد توضیح می‌دهد: عمق ساخت داخل در برخی موارد واقعی نیست و قطعاتی که به نام ساخت داخل ثبت می‌شوند، در حقیقت وارداتی هستند. بعضی شرکت‌ها با ادعای داخلی‌سازی ۳۵ درصدی از معافیت گمرکی استفاده می‌کنند، در حالی که داخلی‌سازی واقعی کمتر از ۲۰ درصد است. او تأکید می‌کند که نظارت دقیق بر زنجیره تأمین می‌تواند این مسئله را اصلاح کرده و مانع سوءاستفاده از معافیت‌های گمرکی شود.