استراتژی بقا برای خانواده در دوران تورم/ توصیه‌های عبده‌تبریزی برای حفظ قدرت خرید

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، حسین عبده‌تبریزی، اقتصاددان، در یادداشتی با اشاره به شرایط اقتصادی ایران، مجموعه‌ای از توصیه‌ها را برای مدیریت اقتصاد خانواده‌های طبقه متوسط مطرح کرد. به گفته او، در شرایطی که تورم، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی اقتصادی ادامه دارد، هدف خانواده‌ها نباید لزوماً افزایش ثروت باشد؛ بلکه باید حفظ سطح زندگی، جلوگیری از بدهی خطرناک و صیانت از قدرت خرید دارایی‌ها در اولویت قرار گیرد.

عبده‌تبریزی معتقد است خانواده نیز مانند یک بنگاه اقتصادی در دوره بحران به «استراتژی بقا» نیاز دارد. این استراتژی می‌تواند با کاهش هزینه‌های غیرضروری، ایجاد ذخیره اضطراری، تنوع‌بخشی به دارایی‌ها و افزایش منابع درآمدی دنبال شود.

مدیریت هزینه‌های خانواده؛ اولویت با نیازهای ضروری

به گفته این اقتصاددان، نخستین گام در مدیریت اقتصاد خانواده، تفکیک هزینه‌های ضروری از هزینه‌های قابل حذف است. مسکن، غذای مناسب، سلامت، بیمه، آموزش ضروری و هزینه‌هایی که توان کسب درآمد را حفظ می‌کنند باید در اولویت باشند.

در مقابل، هزینه‌هایی مانند سفر، رستوران، خرید لوازم جدید، تعویض زودهنگام خودرو و کالاهای لوکس را می‌توان در دوره فشار اقتصادی کاهش داد یا به تعویق انداخت.

کاهش هزینه غذا نباید سلامت خانواده را تهدید کند

در شرایط تورمی، کاهش هزینه مواد غذایی نباید به معنای کاهش کیفیت تغذیه باشد. خانواده‌ها می‌توانند با انتخاب مواد غذایی سالم‌تر و ارزان‌تر، هزینه‌ها را مدیریت کنند، اما تغذیه کودکان و سالمندان نباید قربانی صرفه‌جویی شود.

ذخیره اضطراری و هزینه درمان را جدی بگیرید

یکی از مهم‌ترین توصیه‌ها، اختصاص بخشی از پس‌انداز به ذخیره اضطراری و هزینه‌های درمان است. خانواده‌ها باید منابعی در اختیار داشته باشند که در صورت بیماری، بیکاری، قطع درآمد یا هزینه پیش‌بینی‌نشده بتوانند از آن استفاده کنند.

عبده‌تبریزی تأکید می‌کند افراد نباید تمام دارایی نقدشونده خود را صرف خرید دارایی‌های غیرنقدشونده کنند؛ چراکه یک بیماری یا هزینه ناگهانی می‌تواند خانواده را با بحران نقدینگی مواجه کند.

پول نقد در تورم؛ نه زیاد و نه صفر

نگهداری حجم بالای پول نقد در شرایط تورمی موجب کاهش قدرت خرید می‌شود، اما حذف کامل ذخیره نقدشونده نیز تصمیم مناسبی نیست. به همین دلیل باید میان ذخیره اضطراری کوتاه‌مدت و پس‌انداز بلندمدت تفاوت قائل شد.

برای بخش اضطراری، ابزارهای کم‌ریسک و نقدشونده مانند صندوق‌های درآمد ثابت می‌توانند مورد توجه قرار گیرند؛ در حالی که منابعی که در کوتاه‌مدت به آنها نیاز نیست، می‌توانند با توجه به میزان ریسک‌پذیری خانواده در دارایی‌های مختلف سرمایه‌گذاری شوند.

طلا و ارز؛ همه دارایی را در خانه نگه ندارید

عبده‌تبریزی درباره نگهداری طلای فیزیکی و ارز نقدی در منزل نیز هشدار داده است. علاوه بر کاهش ارزش پول، نگهداری این دارایی‌ها در خانه با ریسک سرقت یا مفقودشدن همراه است.

به اعتقاد او، در صورت وجود ابزارهای قانونی، معتبر و نقدشونده، بخشی از دارایی می‌تواند از طریق صندوق‌های طلا، اوراق و ابزارهای مالی مرتبط با ارز و گواهی‌های سپرده کالایی نگهداری شود. البته هیچ‌یک از این ابزارها بدون ریسک نیستند و سرمایه‌گذار باید نقدشوندگی، هزینه‌ها و ریسک‌های هر ابزار را در نظر بگیرد.

صندوق سرمایه‌گذاری بهتر از تک‌سهم برای اغلب خانواده‌هاست

این اقتصاددان توصیه می‌کند خانواده‌هایی که تخصص حرفه‌ای در بازار سرمایه ندارند، به جای تمرکز بر انتخاب یک یا چند سهم، از صندوق‌های سرمایه‌گذاری متنوع و معتبر استفاده کنند.

هدف سرمایه‌گذاری خانوار نباید کسب سودهای عجیب در کوتاه‌مدت باشد؛ بلکه حفظ قدرت خرید دارایی در افق چندساله و با ریسک قابل تحمل اهمیت بیشتری دارد.

رمزارز را با طلا و ارز یکی ندانید

رمزارزها به دلیل نوسان شدید قیمت، ریسک نگهداری و ریسک پلتفرم، نمی‌توانند جایگزین ذخیره اضطراری خانواده باشند. در صورت ورود به این بازار، بهتر است رمزارز تنها بخش کوچکی از سبد دارایی و بخش پرریسک آن باشد.

مسکن گران‌قیمت همیشه به معنای رفاه بیشتر نیست

یکی دیگر از محورهای توصیه‌های عبده‌تبریزی، کاهش هزینه مسکن است. خانواده‌ها باید بررسی کنند که آیا پرداخت اجاره بالاتر یا نگهداری خانه‌ای بسیار گران‌قیمت واقعاً به همان نسبت کیفیت زندگی را افزایش می‌دهد یا خیر.

برای برخی خانواده‌ها، انتقال به منطقه‌ای ارزان‌تر می‌تواند بخشی از درآمد یا سرمایه را آزاد کند. این موضوع به‌ویژه برای سالمندانی که در خانه‌های بزرگ و گران‌قیمت زندگی می‌کنند اهمیت دارد؛ البته جابه‌جایی باید با توجه به دسترسی به مراکز درمانی، امنیت، آسانسور و نزدیکی به اعضای خانواده انجام شود.

افزایش درآمد؛ راهکار مهم برای اقتصاد خانواده

در شرایط کاهش قدرت خرید، کاهش هزینه‌ها به‌تنهایی کافی نیست و خانواده‌ها باید به فکر افزایش تعداد منابع درآمدی نیز باشند.

کار پروژه‌ای، دورکاری، فعالیت پاره‌وقت و استفاده از مهارت‌های جدید مانند هوش مصنوعی، مهارت‌های دیجیتال، زبان و فروش می‌تواند به ایجاد درآمد دوم کمک کند. افزایش توانایی کسب درآمد اعضای خانواده ممکن است در شرایط فعلی از بسیاری از سرمایه‌گذاری‌های پرریسک مهم‌تر باشد.

بدهی و خریدهای غیرضروری را کنترل کنید

استقراض برای حفظ سبک زندگی گذشته می‌تواند فشار مالی خانواده را بیشتر کند. در شرایط اقتصادی نامطمئن، بدهی برای هزینه‌های مصرفی، سفر و کالاهای غیرضروری باید با احتیاط بیشتری بررسی شود.

همچنین به جای تعویض زودهنگام خودرو، تلفن همراه و لوازم خانگی، تعمیر و افزایش عمر کالاهای موجود می‌تواند بخشی از هزینه‌های خانوار را کاهش دهد.

ترازنامه خانوادگی داشته باشید

یکی از راهکارهای ساده برای مدیریت مالی خانواده، تهیه ترازنامه هر چند ماه یک‌بار است. در این ترازنامه باید ارزش دارایی‌ها، میزان بدهی، دارایی نقدشونده و هزینه‌های ضروری ماهانه مشخص شود.

خانواده همچنین باید بداند اگر درآمد اصلی برای چند ماه قطع شود، چه مدت می‌تواند هزینه‌های ضروری خود را پوشش دهد. تهیه چنین گزارشی با کمک ابزارهای دیجیتال و هوش مصنوعی نیز ساده‌تر شده است.

برای سناریوی بدتر از امروز آماده باشید

عبده‌تبریزی پیشنهاد می‌کند خانواده‌ها تنها بر اساس شرایط فعلی بودجه‌ریزی نکنند و برای چند وضعیت مختلف برنامه داشته باشند؛ از جمله کاهش درآمد، قطع چندماهه یکی از منابع درآمدی یا همزمانی کاهش درآمد با یک هزینه درمانی سنگین.

در نهایت، هدف اصلی خانواده طبقه متوسط در شرایط اقتصادی دشوار، ثروتمندشدن سریع نیست؛ بلکه حفظ سلامت، قدرت خرید، نقدینگی و امکان انتخاب برای آینده است.

بر این اساس، کاهش هزینه‌های غیرضروری، حفظ ذخیره اضطراری، متنوع‌کردن دارایی‌ها، پرهیز از ریسک‌های غیرضروری، کنترل بدهی و افزایش منابع درآمدی می‌تواند به خانواده‌ها کمک کند تا فشار ناشی از تورم و کاهش قدرت خرید را بهتر مدیریت کنند.