تورم خوراکیها در مردادماه ۱۴۰۵ همچنان در سطوح بسیار بالا قرار داشت و افزایش قیمت مواد غذایی فشار قابل توجهی بر هزینههای خانوار وارد کرد. بر اساس تازهترین دادههای مرکز آمار ایران، تورم نقطهای خوراکیها در این ماه به ۱۲۸.۶ درصد رسید؛ در حالی که تورم نقطهای شاخص کل ۸۹ درصد بود. در میان گروههای اصلی غذایی نیز روغنها و چربیها با تورم نقطهای ۲۵۸.۲ درصدی رکورددار گرانی شدند.
بر اساس آخرین بررسیهای بانک مرکزی، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری ایران در دی ماه ۱۴۰۴ به عدد ۵۱۴.۶ رسید که نسبت به ماه قبل ۵.۷ درصد افزایش نشان میدهد. این شاخص در مقایسه با دی ماه سال گذشته رشد ۵۴.۹ درصدی داشته و نرخ تورم دوازدهماهه منتهی به دی ۱۴۰۴ نیز به ۴۴.۲ درصد رسیده است؛ آماری که از تداوم فشار تورمی بر معیشت خانوارها حکایت دارد.
دیماه و هفتههای ابتدایی بهمن ۱۴۰۴ برای بازار سرمایه با پدیدهای کمسابقه همراه شد؛ سامانه کدال به صورت پیدرپی میزبان اطلاعیههای افزایش نرخ فروش شرکتهای غذایی بود؛ از قند و شکر گرفته تا روغن، لبنیات، بیسکویت، ماکارونی و دهها قلم محصول دیگر. کدال در تاریخ خود چنین تراکمی از افشاهای افزایش قیمت را در یک بازه کوتاه تجربه نکرده بود!
دادههای رسمی مرکز آمار ایران نشان میدهد تورم دیماه ۱۴۰۴ برای همه خانوارها یکسان نبوده و دهکهای کمدرآمد فشار قیمتی بهمراتب شدیدتری را نسبت به دهکهای پردرآمد تجربه کردهاند؛ بهطوری که دهک دوم با تورم ۶۶.۲ درصدی و دهک اول با ۶۵.۳ درصد، در صدر بیشترین تورم قرار گرفتهاند، در حالی که این شاخص برای دهک دهم به ۵۸.۱ درصد محدود شده است؛ اختلافی که فراتر از یک تفاوت آماری ساده، بازتاب مستقیم ساختار مصرف خانوارها و سهم بالای خوراکیها در سبد هزینهای طبقات پایین است.
سفرههای ایرانی در سالهای اخیر آرام و بیسروصدا کوچکتر شدهاند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر میگیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانوادههای طبقه متوسط و کمدرآمد دیده میشود. دادههای رسمی، روایتهای میدانی و شاخصهای سلامت همزمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.
رئیس اتحادیه صنف طباخان با اشاره به افزایش قیمت کلهپاچه در فصل سرد گفت که این افزایش، اگرچه محسوس است، اما نسبت به نرخ تورم کمتر بوده و اثر آن بر رفتار مصرفکنندگان ملموس است.
بررسی هزینههای سفره شب یلدا در بازه زمانی دهساله نشان میدهد که قیمت اقلام اصلی این آیین ایرانی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۴ حدود ۱۷۴۴ درصد افزایش یافته است؛ به عبارتی سادهتر، هزینهها بیش از ۱۸ برابر شدهاند. این آمار بهروشنی نشان میدهد که ریشه بحران معیشت مردم نه در الگوی مصرف، بلکه در مسیر سیاستگذاری اقتصادی و تداوم تورم ساختاری نهفته است.
قیمت ساندویچ در تهران طی ده سال گذشته چنان جهشی تجربه کرده که این غذای ساده و محبوب را از یک انتخاب روزمره به یک خوراک نیمهلوکس تبدیل کرده است. مقایسه قیمتها از سال ۱۳۹۴ تا امروز نشان میدهد ساندویچها بین ۸۰۰ تا ۲۴۰۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند؛ افزایشی که نه فقط در آمارها، بلکه در زندگی مردم احساس میشود.
تازهترین آمار منتشرشده از سوی مرکز آمار ایران نشان میدهد گوجه فرنگی در آبان ۱۴۰۴ با ثبت رشد ۴۳.۱ درصدی نسبت به ماه قبل، بیشترین افزایش قیمت را در میان اقلام خوراکی تجربه کرده است. این در حالی است که لیمو ترش نیز با جهش بیسابقه قیمت نسبت به سال گذشته رکورددار افزایش سالانه شده است.
انتشار تازهترین گزارش تورمی بانک مرکزی پس از سه سال وقفه، نهتنها تصویر دقیقتری از وضعیت تورم در اقتصاد ایران ارائه کرد بلکه رکوردشکنی تاریخی تورم در دولت سیزدهم را نیز تأیید کرد. طبق دادههای منتشرشده، دولت رئیسی در سال ۱۴۰۱ با تورم بیش از ۵۳ درصد بهعنوان صاحب بالاترین نرخ تورم نیمقرن اخیر شناخته میشود؛ رکوردی که پس از حذف ارز ترجیحی در اردیبهشت ۱۴۰۱ رقم خورد و تبعات آن هنوز در معیشت مردم قابل مشاهده است.
