بر اساس جدیدترین آمار پایگاه رفاه ایرانیان وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از اول اجرای مرحله جدید کالابرگ الکترونیکی تاکنون ۱۹ میلیون و ۱۴۰ هزار نفر کالابرگ خود را خرج کردهاند. ارزش کالاهای اساسی که مردم در قالب کالابرگ خرید کردهاند، ۱۵ هزار میلیارد تومان است.این استقبال و خرید مربوط به همه دهکهای مشمول کالابرگ است.
سفرههای ایرانی در سالهای اخیر آرام و بیسروصدا کوچکتر شدهاند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر میگیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانوادههای طبقه متوسط و کمدرآمد دیده میشود. دادههای رسمی، روایتهای میدانی و شاخصهای سلامت همزمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.
بازار تخممرغ در روزهای اخیر به یکی از پرنوسانترین کالاهای سبد معیشت خانوار تبدیل شده است. کالایی که تا چند ماه پیش به عنوان ارزانترین منبع پروتئین شناخته میشد، اکنون با افزایش محسوس قیمت و اختلاف قابل توجه میان برندها و بستهبندیها، فشار تازهای بر هزینههای روزمره خانوارها وارد کرده است.
مصوبه جدید دولت برای واردات کالاهای اساسی بدون اعلام منشأ ارز، عملاً امکان واردات با ارز آزاد را فراهم کرده و زمینه جهش دوباره قیمت برنج، روغن، گوشت، مرغ و حبوبات را ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار میدهند که این تصمیم میتواند فشار معیشتی خانوارها را تشدید کند و اثر حمایتی ارز ۲۸۵۰۰ را عملاً خنثی سازد.
تازهترین دادههای مرکز آمار ایران و محاسبات اکوایران نشان میدهد که هزینه تأمین حداقل معیشت برای یک خانوار ایرانی در مهرماه سال جاری به حدود ۱۳ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به شهریورماه ۵.۷ درصد و در مقایسه با مهر سال گذشته حدود ۶۹ درصد افزایش داشته است.این رشد شدید، از تورم رسمی اعلامشده (۵ درصد ماهانه و ۴۹ درصد نقطهبهنقطه) فراتر رفته و نشاندهنده فشار تورمی سنگین بر معیشت خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد است.
بر اساس تازهترین محاسبات انجامشده از آمارهای رسمی مربوط به پسانداز خانوارها، نقشه پراکندگی پسانداز در استانهای مختلف کشور، تصویری ناهمگون و نابرابر از وضعیت معیشتی مردم ارائه میدهد. این دادهها نشان میدهد که اختلاف میان میزان پسانداز ماهانه در استانهای کشور قابل توجه است
بحران معیشتی بازنشستگان تأمین اجتماعی در ماههای اخیر وارد مرحلهای تازه شده است. در حالی که بسیاری از مستمریبگیران حتی با لحاظ افزایشهای سالانه به حداقل خط فقر نمیرسند، کسری حقوق شهریور، معوقات پرداختنشده و حذف برخی مزایا موجی از نگرانی و اعتراض در میان بیش از ۵ میلیون بازنشسته ایجاد کرده است.
بررسی دادههای تاریخی و شاخصهای اقتصادی نشان میدهد که ایران باوجود برخورداری از منابع غنی و موقعیت ژئوپلیتیک ممتاز، طی دهههای اخیر در مقایسه با بسیاری از همسایگان خود در مسیر رفاهی رو به عقب حرکت کرده است.
بررسی وضعیت دستمزد و معیشت کارگران در ایران طی یک دهه اخیر نشان میدهد که شکاف میان درآمدها و هزینههای زندگی هر سال بیشتر شده است. با وجود افزایش اسمی حداقل دستمزد، قدرت خرید کارگران در برابر کالاهای اساسی، مسکن، خودرو و حتی دلار به شدت کاهش یافته و بخش بزرگی از جامعه کارگری زیر خط فقر مطلق قرار گرفتهاند.
معصومه آقاپور علیشاهی با اشاره به بیانات اخیر مقام معظم رهبری در دیدار هیئت دولت، تأکید کرد که موضوع معیشت مردم یکی از دغدغههای اصلی دولت چهاردهم است و به خصوص تأمین کالاهای اساسی، ارتباط مستقیمی با سلامت و رفاه جامعه دارد.
