منابع مالی کالابرگ از کجا تأمین می‌شود؟ جزئیات طرح جدید دولت

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، یکی از مهم‌ترین ابهامات طرح جدید دولت برای حذف ارز ترجیحی و جایگزینی آن با کالابرگ، نحوه تأمین منابع مالی این سیاست حمایتی است؛ موضوعی که دولت با ارائه توضیحات رسمی تلاش کرده شفاف‌سازی کرده و نگرانی‌ها درباره تورم‌زایی و کسری بودجه را کاهش دهد.

منابع مالی کالابرگ از کجا تأمین می‌شود؟
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، منابع مالی کالابرگ از ترکیبی از باقیمانده سهم درآمد نفتی دولت و برداشت هدفمند از صندوق توسعه ملی تأمین خواهد شد. اجرای این طرح با مجوز مقام معظم رهبری انجام می‌شود و هدف اصلی آن تضمین واردات کالاهای اساسی در ماه‌های باقی‌مانده سال جاری و همچنین سال آینده عنوان شده است.

نقش بانک مرکزی در مدیریت منابع ارزی و ریالی
در این سازوکار، مسئولیت هدایت هماهنگ جریان ارزی و ریالی طرح به بانک مرکزی سپرده شده است تا از ایجاد نقدینگی مازاد، تشدید کسری بودجه و بی‌نظمی پولی جلوگیری شود. دولت تأکید دارد که این مکانیسم، متفاوت از طرح‌های پولی گذشته طراحی شده و با اولویت‌دهی به واردات کالاهای اساسی، به زنجیره تولید آسیب نمی‌زند.

فرآیند دو مرحله‌ای تأمین منابع کالابرگ در سال ۱۴۰۴
منابع مورد نیاز کالابرگ در سال ۱۴۰۴ از طریق یک فرآیند دو مرحله‌ای ارزی–ریالی تأمین می‌شود. در مرحله نخست، ارز لازم برای واردات کالاهای اساسی از جمله دارو و تجهیزات پزشکی، از دو محل باقیمانده درآمد نفتی دولت و برداشت از صندوق توسعه ملی تأمین خواهد شد. رقم برآوردی این منابع برای ماه‌های باقی‌مانده سال جاری حدود دو و نیم میلیارد دلار اعلام شده است.

فروش ارز با نرخ بازار و واریز منابع به حساب کالابرگ
نکته کلیدی در این طرح آن است که ارز تأمین‌شده با نرخ ترجیحی عرضه نمی‌شود، بلکه با نرخ معین یا همان نرخ بازار به واردکنندگان کالاهای اساسی فروخته خواهد شد. درآمد ریالی حاصل از این فروش، مستقیما به حساب کالابرگ واریز می‌شود و مبنای پرداخت یارانه مستقیم به مردم قرار می‌گیرد. این تفکیک جریان ارزی از جریان ریالی، وابستگی نظام حمایتی به یک نرخ خاص ارز را از بین می‌برد.

اولویت تخصیص ارز به کالاهای اساسی در سال ۱۴۰۵
برای سال آینده نیز تغییر مهمی در سازوکار تخصیص ارز پیش‌بینی شده است. بر اساس این برنامه، اولویت نخست تخصیص ارز حاصل از صادرات نفتی و غیرنفتی به واردات کالاهای اساسی اختصاص خواهد یافت. حتی ارز صادراتی شرکت‌های بزرگ دولتی مانند پتروشیمی‌ها و فولادی‌ها نیز ابتدا برای تأمین نیاز ارزی کالاهای اساسی به کار گرفته می‌شود.

افزایش پشتوانه ریالی کالابرگ بدون چاپ پول
از آنجا که تخصیص ارز در این طرح با نرخ آزاد انجام می‌شود، فروش ارز با قیمت بالاتر، منابع ریالی بیشتری برای حمایت مستقیم از مردم ایجاد می‌کند. دولت تأکید دارد که این فرآیند الزاما به معنای چاپ پول جدید نیست و می‌تواند بدون افزایش پایه پولی، پشتوانه مالی کالابرگ را تقویت کند.

پاسخ دولت به نگرانی‌های تورمی
در واکنش به نگرانی‌ها درباره شباهت این طرح با سیاست‌های پول‌پاشی گذشته، دولت به چند تفاوت اساسی اشاره می‌کند. نخست آنکه در این مکانیسم، تراز ریالی حفظ می‌شود؛ به این معنا که دولت دلار را با نرخ بازار می‌فروشد و همان میزان ریال حاصل را توزیع می‌کند، بدون ایجاد جریان ریالی مازاد در اقتصاد.

کنترل نقدینگی با نظارت بانک مرکزی
دومین تفاوت، نقش پررنگ بانک مرکزی در نظارت و اجرای طرح است. هدایت هماهنگ جریان ارزی و ریالی به بانک مرکزی سپرده شده تا طرح منجر به افزایش کسری بودجه یا رشد نقدینگی نشود و انضباط پولی حفظ گردد.

حمایت از زنجیره تولید برای جلوگیری از شوک عرضه
یکی از نقاط ضعف تجربه حذف ارز ترجیحی در سال ۱۴۰۱، آسیب به سرمایه در گردش واردکنندگان کالاهای اساسی و اختلال در زنجیره تولید بود. دولت اعلام کرده است که برای جلوگیری از تکرار این تجربه، از ابتدای اجرای طرح جدید، حمایت از زنجیره تولید در دستور کار قرار دارد و حدود ۷۰ هزار میلیارد تومان برای تأمین نقدینگی و سرمایه در گردش این بخش‌ها پیش‌بینی شده است.

کالابرگ با پشتوانه ارزی و کنترل پولی
در مجموع، دولت با تشریح جزئیات تأمین مالی کالابرگ تلاش دارد ابهام‌ها درباره پشتوانه این طرح را برطرف کرده و نگرانی‌ها نسبت به تورم‌زایی و بی‌ثباتی بازار کالاهای اساسی را کاهش دهد. موفقیت این سیاست به اجرای دقیق، نظارت مؤثر بانک مرکزی و تداوم حمایت از زنجیره تولید وابسته است؛ عواملی که می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای در اثرگذاری نهایی کالابرگ بر معیشت مردم و ثبات اقتصادی داشته باشند.