شاخص فلاکت ایران از مرز ۵۰واحد عبور کرد؛ زنگ خطر برای اقتصاد

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، تازه‌ترین داده‌های منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران نشان می‌دهد شاخص فلاکت کشور در پاییز ۱۴۰۴ با عبور از مرز بحرانی ۵۰ واحد، به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر رسیده است؛ رقمی که زنگ هشدار جدی برای وضعیت معیشت خانوارها و ثبات اقتصادی محسوب می‌شود.

عبور شاخص فلاکت از مرز روانی ۵۰ واحد

بر اساس آمار رسمی، شاخص فلاکت که از مجموع نرخ تورم و نرخ بیکاری به دست می‌آید، از ۴۱.۸ واحد در بهار و ۴۴.۹ واحد در تابستان، در پاییز با جهشی قابل توجه به عدد ۵۰ رسیده است. این افزایش سریع نشان‌دهنده ورود اقتصاد به مرحله‌ای است که فشار تورم بالا و محدودیت فرصت‌های درآمدی به‌طور همزمان، قدرت خرید خانوارها را به شدت کاهش داده و شرایط معیشتی را دشوارتر کرده است.

تورم ۴۲ درصدی؛ عامل اصلی جهش شاخص فلاکت

بررسی اجزای شاخص فلاکت نشان می‌دهد مهم‌ترین عامل این افزایش، رشد شدید نرخ تورم بوده است. نرخ تورم سالانه در آذرماه به ۴۲.۲ درصد رسید که نقش اصلی را در افزایش این شاخص ایفا کرده است. طبق اعلام بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، رشد پایه پولی در دی‌ماه ۱۴۰۴ به ۵۱ درصد رسیده که یک رکورد نگران‌کننده در ۱۵ سال اخیر محسوب می‌شود.

افزایش پایه پولی معمولاً منجر به رشد نقدینگی و در نهایت افزایش سطح عمومی قیمت‌ها می‌شود؛ موضوعی که به‌طور مستقیم فشار بیشتری بر معیشت مردم وارد می‌کند.

نقش استقراض دولت و رشد نقدینگی در تشدید تورم

کارشناسان اقتصادی معتقدند بخشی از رشد پایه پولی به دلیل استقراض دولت از بانک مرکزی بوده است. طبق برآوردها، دریافت حدود ۲۷۵ هزار میلیارد تومان تنخواه، با در نظر گرفتن ضریب فزاینده پولی، منجر به خلق حجم عظیمی از نقدینگی در اقتصاد شده است. علاوه بر این، کسری بودجه، زیان شرکت‌های دولتی، ناترازی در بخش انرژی و فشار بر شبکه بانکی از دیگر عوامل ساختاری افزایش نقدینگی و تورم هستند.

نرخ بیکاری ۷.۸ درصد؛ رکود پنهان در بازار کار

در کنار تورم بالا، نرخ بیکاری نیز در سطح ۷.۸ درصد قرار دارد. اگرچه این رقم در ظاهر بحرانی به نظر نمی‌رسد، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند رکود سرمایه‌گذاری و توقف پروژه‌های جدید، مانع ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار شده است. افزایش نااطمینانی اقتصادی و نبود چشم‌انداز روشن، باعث شده بسیاری از سرمایه‌گذاران تصمیمات خود را به تعویق بیندازند و همین موضوع به رکود بازار کار دامن زده است.

استان‌های مرزی در صدر شاخص فلاکت

بررسی استانی شاخص فلاکت نشان می‌دهد استان خوزستان با عدد ۵۸.۴ واحد بالاترین میزان فلاکت اقتصادی را ثبت کرده است. پس از آن، استان‌های گلستان، ایلام و سیستان و بلوچستان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

در مقابل، استان‌های خراسان جنوبی، تهران و بوشهر کمترین میزان شاخص فلاکت را داشته‌اند، هرچند حتی در این استان‌ها نیز سطح شاخص همچنان بالا ارزیابی می‌شود. این آمار نشان‌دهنده شکاف اقتصادی میان مناطق مختلف کشور و فشار بیشتر بر استان‌های کمتر توسعه‌یافته است.

پیامدهای اجتماعی افزایش شاخص فلاکت

افزایش شاخص فلاکت تنها یک شاخص اقتصادی نیست، بلکه پیامدهای اجتماعی گسترده‌ای نیز به همراه دارد. کاهش قدرت خرید، افزایش فقر و تضعیف طبقه متوسط از جمله مهم‌ترین نتایج این روند است. در چنین شرایطی، بسیاری از خانوارها برای حفظ ارزش دارایی‌های خود به سمت بازارهایی مانند طلا، ارز و سایر دارایی‌ها حرکت می‌کنند.

چشم‌انداز شاخص فلاکت در ماه‌های آینده

کارشناسان معتقدند در صورت ادامه روند فعلی تورم و تداوم نااطمینانی اقتصادی، احتمال افزایش بیشتر شاخص فلاکت در ماه‌های آینده وجود دارد. کنترل تورم، کاهش کسری بودجه و بهبود فضای سرمایه‌گذاری از مهم‌ترین عوامل برای کاهش این شاخص و بهبود شرایط اقتصادی محسوب می‌شود.

هشدار جدی برای اقتصاد و معیشت

عبور شاخص فلاکت از مرز ۵۰ واحد نشان‌دهنده افزایش فشار اقتصادی بر خانوارها و کاهش رفاه عمومی است. این شاخص هشداری جدی برای سیاست‌گذاران محسوب می‌شود تا با اصلاح سیاست‌های اقتصادی، زمینه کاهش تورم و بهبود شرایط اشتغال را فراهم کنند. در غیر این صورت، تداوم این روند می‌تواند چالش‌های اقتصادی و اجتماعی گسترده‌تری ایجاد کند.