استقراض ۴۶۱هزار میلیاردی از صندوق توسعه ملی برای جبران کسری بودجه

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، تازه‌ترین گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد دولت در سال ۱۴۰۳ با کسری بودجه بی‌سابقه ۷۹۱ هزار میلیارد تومانی روبه‌رو بوده و برای جبران این ناترازی، به منابع خارج از سقف بودجه عمومی ازجمله صندوق توسعه ملی، فروش اوراق مازاد و تنخواه بانک مرکزی متوسل شده است. این گزارش با عنوان «بررسی عملکرد قانون بودجه و عملکرد مالی دولت در سال ۱۴۰۳» منتشر شده و تصویری شفاف از چالش‌های مالی سال گذشته ارائه می‌دهد.

کسری ۷۹۱ هزار میلیارد تومانی در بودجه ۱۴۰۳

بر اساس این گزارش، منابع پیش‌بینی‌شده در بودجه سال ۱۴۰۳ برابر با ۲,۲۹۹ هزار میلیارد تومان بود اما مصارف دولت به ۲,۷۸۵ هزار میلیارد تومان رسید؛ رقمی که ۹ درصد بالاتر از سقف تعیین شده است. علاوه بر این، دولت برای جبران کسری یارانه‌ها و تامین کالابرگ – که هر دو خارج از سقف بودجه عمومی هستند – ۳۰۵ هزار میلیارد تومان پرداخت کرد تا مجموع هزینه‌ها به ۳,۰۹۰ هزار میلیارد تومان برسد. به این ترتیب کسری نهایی بودجه به ۷۹۱ هزار میلیارد تومان افزایش یافت.

جبران کسری با فروش اوراق مازاد بر سقف بودجه

دولت برای جبران بخشی از این کسری، مجوز فروش ۲۷۰ هزار میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی خارج از سقف بودجه را دریافت کرد. با توجه به فروش این اوراق با قیمتی کمتر از قیمت اسمی، مجموع اعتبار واقعی جذب‌شده ۲۵۵ هزار میلیارد تومان بود؛ رقمی که سهم مهمی در پوشش کسری داشت.

استقراض ۴۶۱ هزار میلیارد تومانی از صندوق توسعه ملی

بخش عمده کسری بودجه از محل صندوق توسعه ملی جبران شد. مطابق گزارش مرکز پژوهش‌ها، دولت در سال گذشته ۴۶۱ هزار میلیارد تومان از صندوق توسعه برداشت کرده است.
۳۸۶ هزار میلیارد تومان از این رقم سهم صندوق از صادرات نفت، گاز و میعانات بود که به طور کامل به بودجه عمرانی اختصاص پیدا کرد. افزون بر آن، ۴۰ هزار میلیارد تومان برای کالابرگ، ۲۰ هزار میلیارد تومان برای ارز دارو و تجهیزات پزشکی و ۱۴ هزار میلیارد تومان از منابع مصرف‌نشده سال ۱۴۰۲ از صندوق برداشت شد.

برداشت از تنخواه بانک مرکزی و حساب شرکت‌های دولتی

گزارش بازوی پژوهشی مجلس تأکید دارد که دولت در سال گذشته ۴۰ هزار میلیارد تومان از تنخواه بانک مرکزی برداشت کرده است؛ موضوعی که برخلاف ادعای خزانه‌دار کل کشور مبنی بر عدم استفاده از تنخواه در سه سال گذشته است.
همچنین ۳۵ هزار میلیارد تومان از حساب شرکت‌های دولتی نیز برای جبران کسری بودجه به کار گرفته شد.

کسری هدفمندی یارانه‌ها؛ مقصر اصلی ناترازی بودجه

طبق این گزارش، ۳۰۵ هزار میلیارد تومان از مجموع مصارف بودجه بابت جبران کسری پرداخت یارانه‌ها به سازمان هدفمندی پرداخت شده است. این رقم معادل ۳۸ درصد کل کسری بودجه است. اگر این رقم از مصارف حذف می‌شد، کسری بودجه ۱۴۰۳ به ۴۸۶ هزار میلیارد تومان کاهش می‌یافت.
این موضوع نشان می‌دهد ساختار هدفمندی یارانه‌ها به یکی از اصلی‌ترین عوامل ناترازی بودجه تبدیل شده است.

راهکارهای پیشنهادی برای کاهش کسری بودجه

مرکز پژوهش‌های مجلس ریشه ناترازی بودجه را مجموعه‌ای از سیاست‌های نادرست رفاهی، خطاهای سیاستی در حوزه انرژی، مشکلات ساختاری نظام اداری و ضعف‌های شبکه بانکی می‌داند. این مرکز پیشنهاد می‌دهد:

• برآورد منابع بودجه بر اساس واقعیات اقتصاد و کاهش اتکا به منابع نامطمئن انجام شود

• سناریوهای جایگزین برای کاهش درآمدهای نفتی در نظر گرفته شود

• یارانه‌های پنهان و بدهی دولت به صندوق‌ها شفاف‌سازی شده و در قانون بودجه درج شوند

• قانون هدفمندی یارانه‌ها اصلاح و یارانه‌ها به گروه‌های کم‌درآمد هدایت شود

• نظام یارانه انرژی بازآرایی و شبکه‌های تأمین اجتماعی تقویت شود

این گزارش تأکید می‌کند بدون اصلاحات ساختاری، پدیده کسری بودجه در سال‌های آینده نیز تکرار خواهد شد و بار مالی آن به شکل مستمر بر اقتصاد سنگینی خواهد کرد.