چرا قیمت خودروهای دهه ۸۰ در ایران میلیاردی شد؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، بازار خودروی ایران در سال ۱۴۰۴ به یکی از واضح‌ترین نشانه‌های تورم مزمن و کاهش ارزش پول ملی تبدیل شده است؛ جایی که خودروهای متعلق به دهه ۸۰ شمسی، با وجود استهلاک بالا و افت کیفیت، اکنون با قیمت‌هایی تا مرز دو میلیارد تومان معامله می‌شوند. این افزایش قیمت بیش از آنکه نشان‌دهنده رشد واقعی ارزش خودرو باشد، بازتاب افت شدید قدرت خرید ریال و تغییر ماهیت خودرو از کالای مصرفی به دارایی سرمایه‌ای است.

رشد نجومی قیمت خودروهای دهه ۸۰؛ افزایش ارزش یا کاهش ارزش پول؟

بررسی‌های منتشر شده توسط دنیای اقتصاد نشان می‌دهد قیمت خودروهای دهه ۸۰ به‌طور متوسط بین ۴۰ تا ۸۰ برابر افزایش یافته است. برای مثال، پراید که در زمان عرضه حدود ۸ میلیون تومان قیمت داشت، اکنون به بیش از ۴۰۰ میلیون تومان رسیده است. همچنین خودروهایی مانند مگان، زانتیا و آوانته که در دهه ۸۰ بین ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان قیمت داشتند، امروز در محدوده یک تا نزدیک دو میلیارد تومان معامله می‌شوند.

با این حال، اقتصاددانان معتقدند این افزایش قیمت به معنای افزایش ارزش واقعی خودرو نیست، بلکه نشان‌دهنده کاهش ارزش پول ملی است. به بیان ساده، خودروها گران نشده‌اند، بلکه پول ارزان‌تر شده است.

تبدیل خودرو از کالای مصرفی به دارایی سرمایه‌ای

مرتضی افقه، استاد دانشگاه، در این رابطه تأکید می‌کند افزایش قیمت خودروهای قدیمی ناشی از تورم مزمن است و نه افزایش ارزش ذاتی آنها. به گفته وی، در اقتصادی با تورم مزمن، بسیاری از کالاهای بادوام از جمله خودرو، نقش ذخیره ارزش پیدا می‌کنند.

وی توضیح داد حتی خودروهای فرسوده نیز به دلیل کاهش ارزش پول، همچنان دارایی محسوب می‌شوند. به گفته او، اگرچه قیمت اسمی خودروها افزایش یافته، اما در بسیاری موارد قدرت خرید حاصل از فروش آنها حتی برای خرید نسخه جدید همان خودرو کافی نیست.

نقش تورم و کاهش قدرت خرید در افزایش قیمت خودرو

سهراب دل‌انگیزان، دیگر استاد دانشگاه، نیز معتقد است در اقتصادهای تورمی، دارایی‌های فیزیکی مانند خودرو به ابزار حفظ ارزش تبدیل می‌شوند. به گفته وی، خودرو به دلیل ارزش بالا، نقدشوندگی مناسب و امکان استفاده اقتصادی، یکی از مهم‌ترین ابزارهای حفظ ارزش دارایی خانوارها محسوب می‌شود.

او تأکید می‌کند که با کاهش قدرت خرید و عقب‌ماندن دستمزدها از تورم، خانوارها بیشتر به دارایی‌هایی مانند خودرو برای حفظ ارزش سرمایه خود وابسته می‌شوند.

کمبود عرضه و ساختار بازار؛ عامل تشدید افزایش قیمت

حسن کریمی‌سنجری، کارشناس صنعت خودرو، علاوه بر تورم، به نقش کمبود عرضه اشاره می‌کند. به گفته وی، ترکیب تورم بالا و کمبود عرضه باعث شده خودرو نه‌تنها یک کالای مصرفی، بلکه یک دارایی سرمایه‌ای باشد.

وی توضیح داد در شرایطی که تقاضا بیشتر از عرضه است، قیمت‌ها مقاومت بالایی در برابر کاهش دارند و همین موضوع باعث شده حتی خودروهای قدیمی نیز با قیمت‌های بالا معامله شوند.

آیا با کاهش تورم، قیمت خودروهای کارکرده کاهش می‌یابد؟

کارشناسان معتقدند حتی در صورت کاهش نرخ تورم، لزوماً قیمت خودرو کاهش نخواهد یافت، بلکه تنها سرعت رشد قیمت‌ها کمتر می‌شود. با این حال، در صورت ثبات اقتصادی، کاهش تقاضای سرمایه‌ای می‌تواند به تعادل بیشتر بازار خودرو کمک کند.

در مجموع، آنچه امروز در بازار خودرو دیده می‌شود، بیش از آنکه نشانه رشد ارزش خودرو باشد، بازتاب کاهش ارزش پول ملی و تغییر رفتار سرمایه‌گذاری در اقتصاد ایران است.