حذف گوشت، لبنیات و میوه از سبد خانوار؛ زنگ خطر فقر غذایی در ایران
سفرههای ایرانی در سالهای اخیر آرام و بیسروصدا کوچکتر شدهاند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر میگیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانوادههای طبقه متوسط و کمدرآمد دیده میشود. دادههای رسمی، روایتهای میدانی و شاخصهای سلامت همزمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.
به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، سفرههای ایرانی در سالهای اخیر آرام و بیسروصدا کوچکتر شدهاند؛ کوچک شدنی که فقط به کاهش حجم غذا محدود نیست، بلکه افت شدید ارزش غذایی را نیز در بر میگیرد. حذف گوشت و لبنیات، کنار رفتن میوه و سبزی و در نهایت حذف یک وعده غذایی، دیگر نشانه یک بحران مقطعی نیست، بلکه به الگویی تازه از معیشت در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تبدیل شده که بیش از همه در خانوادههای طبقه متوسط و کمدرآمد دیده میشود. دادههای رسمی، روایتهای میدانی و شاخصهای سلامت همزمان یک پیام روشن دارند؛ سبد غذایی خانوار ایرانی هم از نظر کمّی و هم از نظر کیفی در حال کوچک شدن و حرکت به سمت «بقا» است.
حذف وعده غذایی؛ صرفهجویی از بشقاب شروع میشود
بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۴۰۳، بیش از نیمی از جمعیت کشور در سالهای اخیر کمتر از ۲۱۰۰ کیلوکالری در روز دریافت کردهاند؛ سطحی که حداقل نیاز روزانه یک فرد بزرگسال محسوب میشود. این عدد نشان میدهد که حذف یا کوچکسازی وعدههای غذایی به واقعیت روزمره بسیاری از خانوارها تبدیل شده است. در این میان، صبحانه و شام نخستین وعدههایی هستند که حذف میشوند، زیرا کمهزینهتر تلقی شده و خانوار تلاش میکند وعده اصلی را حفظ کند. روایتهای میدانی نیز نشان میدهد این تصمیم از سر انتخاب نیست، بلکه نتیجه اجبار اقتصادی است.
تورم خوراکیها و تبدیل حذف وعده به راهبرد بقا
دادههای رسمی مرکز آمار ایران در پایان سال ۱۴۰۳ و ماههای ابتدایی ۱۴۰۴ نشان میدهد تورم نقطهبهنقطه خوراکیها بهطور مستمر بالاتر از تورم عمومی بوده و در برخی ماهها به بیش از ۴۹ درصد رسیده است؛ رقمی که در آذر ۱۴۰۴ به حدود ۵۲.۶ درصد نیز افزایش یافت. این فشار قیمتی، مصرف روزانه را مستقیماً هدف گرفته و حذف وعده غذایی را به یک راهبرد بقا برای بسیاری از خانوارها تبدیل کرده است.
گوشت قرمز؛ از غذای هفتگی تا کالای مناسبتی
بر اساس گزارش طرح آمارگیری کشتارگاههای رسمی کشور در سال ۱۴۰۳، عرضه گوشت قرمز در برخی ماهها با کاهش سالانه ۲۰ تا ۲۸ درصدی روبهرو بوده است؛ کاهشی که نشانه افت مصرف محسوب میشود. در سبد غذایی امروز، گوشت قرمز دیگر یک قلم ثابت نیست و به مصرف مناسبتی محدود شده است. دادههای هزینه و درآمد خانوار مرکز آمار نیز نشان میدهد گوشت بیشترین سهم هزینهای را میان خوراکیها دارد و به همین دلیل، نخستین گزینه حذف در شرایط فشار معیشتی به شمار میرود.
لبنیات؛ حذف تدریجی با هزینههای سنگین سلامت
طبق گزارش رئیس انستیتو تحقیقات تغذیهای کشور در سال ۱۴۰۳، مصرف سرانه شیر و لبنیات در ایران حدود ۶۵ تا ۷۰ لیتر در سال است، در حالی که این رقم در کشورهای توسعهیافته به حدود ۲۰۰ لیتر میرسد. مطالعات علمی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ نیز نشان میدهد مصرف لبنیات در دو دهه اخیر روندی کاهشی داشته و این افت در دهکهای پایین درآمدی شدیدتر بوده است. کاهش مصرف لبنیات مستقیماً با افزایش خطر پوکی استخوان، کمبود کلسیم و اختلالات رشد کودکان مرتبط است؛ پیامدهایی که هزینههای بلندمدت آن بسیار فراتر از صرفهجویی امروز خانوارها خواهد بود.
میوه و خشکبار؛ نخستین قربانی جهش قیمتها
بر اساس گزارشهای تورمی سال ۱۴۰۴، گروه میوه و خشکبار در برخی ماهها افزایش قیمتی بیش از ۱۰۰ درصد را تجربه کرده است. این جهش قیمتی، میوه را از سبد روزانه بسیاری از خانوارها حذف کرده و به مصرف موردی تبدیل کرده است. از آنجا که میوه نسبت به نان و برنج سیرکنندگی کمتری دارد، در اولویت حذف قرار میگیرد؛ تغییری که کیفیت رژیم غذایی را بهطور مستقیم کاهش میدهد و با الگوهای شناختهشده ناامنی غذایی همخوان است.
جایگزینی پرخطر؛ کالری ارزان به جای تغذیه سالم
مطالعات ناامنی غذایی منتشرشده در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد خانوارهای دچار ناامنی غذایی شدید، به سمت کالریهای ارزان و کمکیفیت مانند نان، سیبزمینی، ماکارونی و برنج سوق پیدا میکنند. این الگو اگرچه احساس سیری کوتاهمدت ایجاد میکند، اما در بلندمدت به چاقی پنهان، کمخونی و تضعیف سیستم ایمنی منجر میشود. در حالی که در بسیاری از کشورها حذف گوشت یا لبنیات انتخابی آگاهانه است، در ایران این حذف ناخواسته و ساختاری بوده و ریشه در شکاف عمیق درآمد و هزینه دارد.
وقتی کیفیت غذا و تعداد وعدهها همزمان کاهش مییابد
تداوم روندهای ثبتشده در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نشان میدهد مسئله فقط کوچکتر شدن سفره خانوار ایرانی نیست، بلکه فروپاشی تدریجی کارکرد تغذیهای آن است. حذف همزمان اقلام اصلی مانند گوشت، لبنیات و میوه و کنار گذاشتن وعدههایی چون صبحانه یا شام، زنگ خطر فقر غذایی را بهصدا درآورده است. در چنین شرایطی دیگر نمیتوان از تغییر الگوی مصرف سخن گفت؛ این وضعیت نشانه ورود به مرحلهای است که بقا جای تغذیه را میگیرد و پیامدهای آن سلامت جسمی و ذهنی نسلهای آینده را بهطور جدی تهدید میکند.
برچسب ها :اقتصاد ایران ، تورم ، تورم خوراکی ، سبد معیشت ، طبقه متوسط ، فشار معیشتی ، کالاهای اساسی ، مواد غذایی
- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0