تأخیرهای گسترده در تحویل خودرو طی ماههای اخیر به یکی از مهمترین بحرانهای بازار تبدیل شده است؛ بحرانی که موجب سردرگمی خریداران، افزایش شکایتها و تجمعهای اعتراضی مقابل خودروسازان و نهادهای مرتبط شده است. بسیاری از مشتریان میگویند باوجود تکمیل وجه، ماهها و حتی بیش از یک سال است منتظر تحویل خودروی ثبتنامی خود هستند و برخی شرکتها حتی حاضر به پرداخت سود دیرکرد نیز نشدهاند.
یک عضو مجلس از برگزاری جلسه ای میان نمایندگان و وزیر صمت با محوریت آینده صنعت خودرو خبر داده است. در این نشست، فداحسین مالکی اعلام کرد که پیشنهاد تشکیل یک کنسرسیوم خودرویی با حضور چند شرکت چینی برای بومی سازی محصولات با کیفیت و کاهش انحصار بازار ایران مطرح شده، اما بررسی شرایط نشان می دهد که عملیاتی شدن چنین طرحی با موانع جدی روبه رو است.
بازار خودرو ایران در هفتههای اخیر همچنان در شرایط رکودی قرار دارد و با وجود کاهش محسوس تقاضا، قیمتها در بازار آزاد روند صعودی خود را ادامه میدهند. افزایش نرخ کارخانهای محصولات خودروسازان طی ماههای گذشته، بهطور مستقیم باعث رشد قیمتها در بازار آزاد شده و حتی خودروهای اقتصادی را نیز از محدوده قیمتی زیر ۵۰۰ میلیون تومان خارج کرده است.
بررسیها نشان میدهد که برخی شرکتهای با عنوان لیزینگ خودرو، فروش اقساطی یا تحویل فوری در عمل کاری جز دریافت مبالغ از مردم و ناپدید شدن انجام نمیدهند. این شرکتها با تبلیغات پر زرقوبرق و وعدههای غیرواقعی، سرمایه شهروندان را هدف قرار میدهند و فاقد مجوزهای رسمی و سابقه قابل استعلام هستند.
بازار خودرو پس از یک هفته آرامش دوباره وارد مسیر افزایشی شد. افزایش نرخ ارز اصلیترین محرک رشد قیمتها بوده و در حالی رخ میدهد که رکود معاملاتی همچنان پابرجاست؛ موضوعی که به گفته کارشناسان نهتنها توان خرید را تقویت نمیکند بلکه شکاف میان قیمت پیشنهادی فروشندگان و توان خریداران را بیشتر میکند.
معاون بازرسی و نظارت بر کالاهای سرمایهای سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، احمد شانیان، درباره شکایتهای مردم از خودروسازان به دلیل عدم تحویل بهموقع خودرو و خسارت تأخیر توضیحاتی ارائه داد. وی تاکید کرد که میزان شکایات نسبت به بازه زمانی مشابه سال گذشته افزایش نداشته است، اما عمده شکایات مربوط به تأخیر در تحویل خودرو و عدم پرداخت خسارت از سوی شرکتها است.
در حالی که بازار خودرو هنوز از شوک دومین مرحله افزایش قیمت محصولات ایرانخودرو و سایپا خارج نشده است، پارسخودرو شب گذشته با اعلام نرخهای جدید محصولات خود، موج تازهای از گرانی را در بازار رقم زد. فعالان بازار اما از کاهش محسوس تقاضا سخن میگویند و معتقدند که بازار دیگر توان پذیرش افزایش قیمتهای پیدرپی را ندارد.
بررسی روند سهماهه اخیر بازار خودرو نشان میدهد که ابزارهای تنظیمگری دولت عملاً از کار افتادهاند و دیگر توان اثرگذاری بر رفتار بازار را ندارند. با وجود صدور بخشنامهها، کنترل عرضه و تقاضا و اعلام نرخهای رسمی از سوی سیاستگذار، میانگین قیمت خودروهای داخلی پس از فعال شدن «مکانیسم ماشه» با رشد ۱۹درصدی مواجه شده است. این آمار بیانگر آن است که سیاستگذار خودرویی در تحلیل رابطه میان ابزارهای تنظیمگری و متغیرهای کلان اقتصادی دچار خطای محاسباتی شده و بازار دیگر از فرمان سیاستهای اداری تبعیت نمیکند.
تازهترین بررسیها از بازار خودروهای وارداتی در آبان ۱۴۰۴ نشان میدهد شکاف عمیقی میان قیمت واقعی و بهای فروش در بازار آزاد ایجاد شده است. در حالی که تعرفههای واردات و نرخ ارز مبنای مشخصی برای تعیین قیمت نهایی خودروهای لوکس محسوب میشود، در عمل قیمتگذاری در بازار ایران بهصورت سلیقهای و بر پایه عرضه محدود و تقاضای احساسی انجام میگیرد.
بازار خودرو امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۴ در فضایی آرام و کمرمق آغاز به کار کرد. پس از ماهها ابهام درخصوص آییننامه واردات خودرو، تصویب نهایی تعرفه پلکانی واردات توسط مجلس موجب شد خریداران و فروشندگان در وضعیت انتظار قرار گیرند. از سوی دیگر، ثبات نسبی نرخ ارز و کاهش انتظارات تورمی، فضای روانی بازار را از حالت هیجانی خارج کرده و حجم معاملات به شکل محسوسی کاهش یافته است.
