جهش نزدیک به پنج هزار تومانی قیمت دلار در روز یکشنبه هفتم دیماه و صعود آن به کانال ۱۴۳ هزار تومانی، شوک تازهای به بازار ارز وارد کرد و همزمان بازار طلا و سکه را نیز با موج جدیدی از افزایش قیمتها مواجه ساخت. این تحولات در شرایطی رخ میدهد که گمانهزنیها درباره استعفا یا ابقای رئیس کل بانک مرکزی همچنان ادامه دارد و فضای بازار را بیش از پیش درگیر هیجانات کوتاهمدت کرده است.
بازار ارز در روزهای اخیر شرایطی ملتهب را تجربه کرده و جهشهای پیدرپی قیمت دلار، فضای روانی بازار را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. کارشناسان معتقدند بخش قابل توجهی از این نوسانات، بیش از آنکه ریشه در متغیرهای بنیادین داشته باشد، ناشی از انتظارات منفی و فضای نااطمینانی حاکم بر آینده اقتصاد و سیاست کشور است.
رئیس سازمان برنامه و بودجه در واکنش به انتقاد برخی نمایندگان مجلس درباره واقعی نبودن نرخ ارز در لایحه بودجه، تأکید کرد که مبنای اصلی دولت در تنظیم بودجه، اجرای دقیق قانون است و نه برآوردهای هیجانی یا سیگنالدهی به بازار ارز. به گفته وی، دولت تلاش کرده با رعایت ملاحظات تورمی و پرهیز از کسری بودجه، نرخ ارز را با نهایت احتیاط در لایحه بودجه لحاظ کند.
سخنگوی بانک مرکزی از شناسایی و مسدودسازی حسابهای مرتبط با پولشویی و اخلال در بازار ارز خبر داد و اعلام کرد: حساب ۲۵۱ نفر از مظنونین که طی روزهای اخیر بیش از ۶ هزار حساب بانکی و تراکنشهایی به ارزش ۲۱۰ همت در بازار ارز داشتند، شناسایی و مسدود شده است و پرونده این افراد با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی به قوه قضاییه ارسال میشود.
وزیر امور اقتصادی و دارایی در جمعی از دانشجویان به تشریح دلایل افزایش نرخ ارز و تورم پرداخت و با اشاره به متغیرهای کلان اقتصادی و تحولات سیاسی ـ امنیتی اخیر، افزایش قیمت دلار را نتیجه مجموعهای از عوامل ساختاری و بیرونی دانست؛ اظهاراتی که واکنشهای مختلفی را در فضای رسانهای و اقتصادی بهدنبال داشته است.
روزنامه هممیهن در یادداشتی تحلیلی به بررسی ریشههای افزایش نرخ ارز پرداخته و با انتقاد از رویکردهای امنیتی و مقطعی، تاکید کرده است که مسئله ارز با بگیر و ببند و برخوردهای قضایی حل نخواهد شد و نیازمند اصلاحات بنیادین در سیاستگذاری اقتصادی و سیاسی کشور است.
کیوان کاشفی، عضو هیات رییسه اتاق بازرگانی ایران، در مورد علل افزایش قیمت ارز در روزهای اخیر در بازار غیررسمی توضیحاتی ارائه داد. او با اشاره به اینکه قیمت ارز همواره تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد، خاطرنشان کرد که در حال حاضر همان عوامل سنتی و موثر بر بازار ارز همچنان پابرجا هستند.
نسبت نرخ آزاد دلار به نرخ ترجیحی به عدد ۴.۲۸ رسیده و بالاترین سطح طی سه سال و نیم اخیر را ثبت کرده است. همزمان، فاصله میان نرخ مرکز مبادله و نرخ آزاد ارز به حدود ۶۷ درصد رسیده که سقفی بیسابقه محسوب میشود. این ارقام نشان میدهد که با وجود حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال ۱۴۰۱، بازتولید نرخهای ترجیحی و ایجاد ارز مبادلهای، ساختار چندنرخی دوباره فعال شده و پیامدهای گذشته را به اقتصاد بازگردانده است.
بازار خودرو این روزها در وضعیتی قرار گرفته که فعالان آن از آن با تعبیر «قیمتهای نمایشی و معاملات صفر» یاد میکنند. بهرغم افزایش سراسری نرخها، خرید و فروش واقعی تقریباً متوقف شده و بازار بیش از هر زمان دیگری تحتتأثیر نوسان ارز و فضای روانی قرار گرفته است؛ فضایی که نه به معامله ختم میشود و نه چشمانداز روشنی برای خریداران و فروشندگان باقی گذاشته است.
سید محمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، درباره وضعیت قیمت خودروهای مونتاژی توضیح داد که تعرفه واردات خودرو به گونهای تعیین شده است که تولید خودروهای مونتاژی ادامه پیدا کند، اما در صورت افزایش غیرمنتظره قیمتها، امکان بازنگری تعرفهها وجود دارد.
