تورم خوراکی‌ها و ناپدید شدن وعده‌های غذایی از سفره ایرانی

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، داده‌ها و روایت‌های میدانی نشان می‌دهد فقر غذایی در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ وارد مرحله‌ای تازه و نگران‌کننده شده است؛ مرحله‌ای که در آن دیگر فقط اقلامی مانند گوشت، لبنیات و میوه از سفره خانوار حذف نمی‌شوند، بلکه خودِ وعده‌های غذایی نیز در حال ناپدید شدن هستند.

حذف وعده‌های غذایی؛ چهره جدید فقر غذایی در ایران
بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، بیش از ۵۰ درصد جمعیت کشور کمتر از ۲۱۰۰ کیلوکالری در روز دریافت می‌کنند؛ سطحی که حداقل نیاز کالری یک فرد بزرگسال محسوب می‌شود. این آمار به‌روشنی از کوچک‌سازی یا حذف وعده‌هایی مانند صبحانه و شام حکایت دارد و نشان می‌دهد بخش قابل‌توجهی از جامعه وارد فاز تغذیه حداقلی شده است.

تورم خوراکی‌ها و تبدیل حذف وعده به راهبرد بقا
همزمان با این وضعیت، تورم خوراکی‌ها فشار مستقیمی بر مصرف روزانه خانوارها وارد کرده است. طبق داده‌های رسمی، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها در پایان سال ۱۴۰۳ و ماه‌های ابتدایی ۱۴۰۴ به بیش از ۴۹ درصد رسید و در آذر ۱۴۰۴ حتی رقم ۵۲.۶ درصد را ثبت کرد؛ نرخی که حذف وعده غذایی را از یک انتخاب ناخواسته به «راهبرد بقا» تبدیل کرده است.

سقوط مصرف گوشت؛ از غذای هفتگی تا کالای مناسبتی
کاهش مصرف گوشت قرمز نیز تأییدکننده همین مسیر است. آمار کشتارگاه‌های رسمی نشان می‌دهد عرضه گوشت قرمز در برخی ماه‌های ۱۴۰۳ تا ۲۸ درصد افت داشته است؛ کاهشی که بدون کاهش تقاضا قابل توضیح نیست. گوشت که زمانی بخش ثابت غذای هفتگی بود، اکنون به کالایی مناسبتی تبدیل شده و در بسیاری از خانوارها، پروتئین مصرفی به مرغ، تخم‌مرغ یا حبوبات محدود مانده است.

لبنیات و میوه؛ قربانیان خاموش فشار معیشتی
لبنیات و میوه نیز از دیگر اقلامی هستند که زیر فشار معیشتی از سبد مصرف روزانه حذف شده‌اند. مصرف سرانه شیر در ایران حدود ۶۵ تا ۷۰ لیتر در سال برآورد می‌شود؛ در حالی که این رقم در کشورهای توسعه‌یافته به حدود ۲۰۰ لیتر می‌رسد. این فاصله صرفاً یک شکاف آماری نیست و پیامدهای مستقیمی برای سلامت عمومی و آینده نیروی انسانی دارد.

جهش قیمت میوه و خشکبار در سال ۱۴۰۴
در گروه میوه و خشکبار، برخی ماه‌های سال ۱۴۰۴ افزایش قیمت بیش از ۱۰۰ درصدی ثبت شده است؛ جهشی که این اقلام را از سبد روزانه بسیاری از خانوارها خارج کرده و مصرف آن‌ها را به خریدهای موردی و محدود کاهش داده است.

کالری ارزان، تغذیه گران؛ هزینه‌ای که به آینده منتقل می‌شود
نتیجه این فشارها، جایگزینی تغذیه سالم با کالری ارزان است؛ نان، برنج، ماکارونی و سیب‌زمینی. الگویی که اگرچه سیری کوتاه‌مدت ایجاد می‌کند، اما طبق مطالعات مرتبط با ناامنی غذایی، به کمبود ریزمغذی‌ها، چاقی پنهان، کم‌خونی و تضعیف سیستم ایمنی منجر می‌شود. در این شرایط حتی خانوارهای طبقه متوسط نیز ناچار شده‌اند میان «کیفیت غذا» و «تعداد وعده» یکی را قربانی کنند.

زنگ خطر برای سلامت و سرمایه انسانی کشور
آنچه امروز در سفره خانوار ایرانی دیده می‌شود، دیگر صرفاً تغییر الگوی مصرف نیست؛ بلکه نشانه ورود به مرحله‌ای است که بقا جای تغذیه را گرفته است. هم‌زمانی حذف اقلام اصلی غذایی با حذف وعده‌ها، هشداری جدی برای سلامت عمومی و سرمایه انسانی کشور محسوب می‌شود؛ روندی که اگر اصلاح نشود، هزینه‌ای که امروز از سفره کم می‌شود، فردا با چند برابر رقم در نظام سلامت و آینده اجتماعی کشور بازخواهد گشت.