چرا صندوق‌های ارزی جایگزین بهتری برای صندوق‌های طلا هستند؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، راه‌اندازی صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت ارزی به‌عنوان یکی از سیاست‌های جدید در بازار سرمایه، با هدف جمع‌آوری منابع ارزی و هدایت آن به سمت پروژه‌های صادرات‌محور، موافقان و مخالفان جدی دارد. این صندوق‌ها قرار است تحت نظارت بانک مرکزی و سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت کنند و به‌زعم حامیان، می‌توانند خلأ بزرگ تأمین مالی ارزی در اقتصاد ایران را پر کنند.

صندوق‌های ارزی؛ پاسخ به ریسک بالا و بازده پایین سرمایه‌گذاری

محمد ناطقی، تحلیلگر بازار سرمایه، با اشاره به مقایسه ریسک سرمایه‌گذاری در ایران و آمریکا می‌گوید: وقتی نرخ بهره اوراق خزانه آمریکا حدود ۴.۵ درصد است، طبیعی است که سرمایه‌گذار با چنین بازدهی پایینی منابع ارزی خود را در ایران نگه ندارد. به گفته او، ریسک بالاتر اقتصاد ایران ایجاب می‌کند نرخ‌های بهره بالاتری برای جذب سرمایه ارزی پیشنهاد شود.

نرخ سود ۸ تا ۱۲ درصدی؛ کافی یا ناکافی؟

ناطقی معتقد است نرخ‌های ۸ تا ۱۲ درصدی اعلام‌شده برای صندوق‌های ارزی حتی می‌تواند پایین باشد، چراکه بسیاری از سرمایه‌گذاران حاضر نیستند با این سطح از ریسک، منابع ارزی خود را در اختیار نهادهای داخلی قرار دهند. او تاکید می‌کند صندوق‌های ارزی باید بر پایه اوراق ارزی شکل بگیرند؛ همان‌گونه که صندوق‌های درآمد ثابت ریالی به اوراق بدهی متکی هستند.

تأمین مالی ارزی در بازار آزاد؛ واقعیتی انکارناپذیر

به گفته این تحلیلگر، برخلاف برخی ادعاها، بازدهی‌های بالای ارزی در ایران وجود دارد. نرخ بهره تأمین مالی ارزی در بازار آزاد هم‌اکنون حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد است و بسیاری از پروژه‌های صنعتی و انرژی، از جمله فولاد، پتروشیمی و نیروگاه‌های خورشیدی، نرخ بازده داخلی دلاری بالای ۱۵ تا ۲۰ درصد دارند.

انتقاد از بزرگ شدن صندوق‌های طلا

ناطقی یکی از اشتباهات بزرگ سیاست‌گذاری در بازار سرمایه را گسترش بی‌رویه صندوق‌های طلا می‌داند و می‌گوید: حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ همت منابع در این صندوق‌ها انباشته شده، بدون آنکه فایده مولدی برای اقتصاد داشته باشند. به اعتقاد او، صندوق‌های طلا صرفاً ابزار انباشت ثروت هستند و نقشی در تأمین مالی تولید ایفا نمی‌کنند.

مزیت اصلی صندوق‌های ارزی برای تولید

برخلاف صندوق‌های طلا، صندوق‌های ارزی می‌توانند به‌طور مستقیم در خدمت تولید قرار گیرند. ناطقی توضیح می‌دهد: بسیاری از بنگاه‌ها توان پرداخت سود ریالی ۵۰ یا ۶۰ درصدی را ندارند، اما حاضرند سود ارزی ۱۲ تا ۱۵ درصدی پرداخت کنند. برای پروژه‌هایی که درآمد دلاری دارند، تأمین مالی دلاری منطقی‌ترین گزینه است.

چالش اعتماد و شفافیت نرخ ارز

به باور این تحلیلگر، مهم‌ترین مانع اجرای موفق صندوق‌های ارزی، مسئله اعتماد عمومی و نحوه خرید واحدهاست. او می‌گوید اگر نرخ‌های ارزی به‌صورت شفاف و بر اساس یک نماد رسمی مانند دلار یا تتر در بورس تعریف شود و بازار آزاد و نرخ سنا به رسمیت شناخته شود، بخش بزرگی از ریسک اعتماد از بین می‌رود.

اثر صندوق‌های ارزی بر تولید ناخالص داخلی

ناطقی تاکید می‌کند در صورت حل چالش اعتماد، صندوق‌های ارزی می‌توانند به یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های ملی تبدیل شوند و اثر مثبت قابل توجهی بر تولید ناخالص داخلی داشته باشند. ایجاد بازار تأمین مالی ارزی به همان اندازه بازار بدهی ریالی اهمیت دارد و می‌تواند توسعه پروژه‌های بزرگ را تسریع کند.

هدایت سرمایه‌های ارزی به مسیر مولد

در پاسخ به نگرانی‌ها درباره رسمیت دادن به سرمایه‌گذاری ارزی، او معتقد است صندوق‌های ارزی نه‌تنها مخرب نیستند، بلکه موجب مولدسازی دارایی‌های مردم می‌شوند. به گفته ناطقی، اگر تنها ۵ درصد از ارزهای نگهداری‌شده در منازل وارد این صندوق‌ها شود، صدها میلیون دلار سرمایه به چرخه تولید وارد خواهد شد و حتی می‌تواند از خروج سرمایه جلوگیری کند.

تفاوت صندوق‌های ارزی با سپرده‌های ارزی بانکی

ناطقی با اشاره به تجربه ناموفق سپرده‌های ارزی بانک‌ها، تفاوت اصلی صندوق‌های ارزی را در شفافیت و حضور نهادهای مالی معتبر می‌داند. او می‌گوید در بازار سرمایه، ترکیب دارایی‌ها مشخص است و نکول همزمان شرکت‌ها، ضامن بانکی و نهاد مالی به معنای فروپاشی کل اقتصاد خواهد بود، نه صرفاً یک صندوق.

راهکاری برای رونق تولید در شرایط رکود

این تحلیلگر بازار سرمایه در پایان تاکید می‌کند: صندوق‌های ارزی برای پروژه‌هایی با ماهیت دلاری، ابزاری حیاتی هستند. در شرایطی که پیش‌بینی نرخ ارز دشوار است، هم سرمایه‌گذار و هم تولیدکننده ترجیح می‌دهند با واحد پولی باثبات مانند دلار تعامل کنند. این صندوق‌ها می‌توانند پیوندی مؤثر میان سرمایه‌های مردم و رونق تولید برقرار کنند.