هزینه زندگی یک خانواده سه نفره/ آیا ۲۸ میلیون کافی است؟

به گزارش پایگاه خبری سرمایه و بورس، دخل که می‌آید، خرج جلوتر ایستاده است. نه با فهرست بلند خرید، بلکه با قبض اجاره و هزینه‌های ضروری. روایت این گزارش درباره زندگی یک خانواده سه‌نفره با دو حداقل حقوق کارگری، مجموعاً ۲۸ میلیون تومان در ماه است؛ عددی که در ظاهر قابل توجه به نظر می‌رسد، اما در عمل بخش بزرگی از آن پیش از نیمه ماه صرف هزینه‌های اجتناب‌ناپذیر می‌شود. سؤال اصلی اینجاست؛ آیا این درآمد برای یک زندگی معمولی کافی است یا تنها هزینه بقا را تأمین می‌کند؟

سهم سنگین مسکن از درآمد خانوار

در یک شهر متوسط، اجاره مسکن برای یک واحد معمولی بین ۱۰ تا ۱۵ میلیون تومان در ماه است. طبق داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، سهم مسکن، آب، برق و گاز به حدود ۴۰ درصد از هزینه خانوار شهری رسیده است. به این ترتیب، از ۲۸ میلیون تومان درآمد ماهانه، حدود ۱۱ میلیون تومان پیش از هر هزینه دیگری صرف تأمین سرپناه می‌شود؛ رقمی که عملاً دسترسی خانواده به بخش قابل توجهی از درآمد را از همان ابتدای ماه محدود می‌کند.

هزینه خوراک؛ حداقل‌ها با حداکثر فشار

پس از مسکن، تأمین خوراک مهم‌ترین بخش هزینه‌ای خانوار است. سبد حداقلی شامل یک کیلو گوشت منجمد، یک کیلو گوشت گرم، گوشت چرخ‌کرده، دو مرغ کامل و یک شانه تخم‌مرغ، در مجموع حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان هزینه دارد. در بخش لبنیات نیز خرید به حداقل کاهش یافته و شامل مقدار محدودی شیر، پنیر، ماست، دوغ و کره است که حدود ۶۵۵ هزار تومان هزینه دارد.

اقلام اصلی سفره مانند برنج، روغن، حبوبات، ماکارونی، رب، چای و نان نیز در مجموع حدود یک میلیون و ۹۶۰ هزار تومان هزینه دارند. میوه و سبزیجات با حداقل تنوع حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و اقلام بهداشتی ضروری نیز نزدیک به ۴۹۰ هزار تومان در ماه هزینه ایجاد می‌کنند. در مجموع، هزینه خوراک و مصرفی پایه این خانواده به حدود ۸ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان می‌رسد؛ یعنی نزدیک به ۳۰ درصد کل درآمد ماهانه.

هزینه‌های درمان و حمل‌ونقل؛ فشارهای اجتناب‌ناپذیر

بر اساس آمارهای رسمی، سهم درمان حدود ۸ درصد از هزینه خانوار است که برای این خانواده معادل حدود ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان در ماه خواهد بود. همچنین هزینه حمل‌ونقل نیز به طور متوسط ۱۰ درصد درآمد، یعنی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود. این هزینه‌ها جزو مخارج ثابت محسوب می‌شوند و امکان حذف یا کاهش جدی آنها وجود ندارد.

درآمدی که پیش از پایان ماه تمام می‌شود

اگر مجموع هزینه‌های اصلی شامل مسکن، خوراک، درمان و حمل‌ونقل را محاسبه کنیم، رقم نهایی از ۲۴ میلیون تومان عبور می‌کند. این در حالی است که هنوز هزینه‌هایی مانند آموزش، پوشاک، ارتباطات، تفریح و مخارج پیش‌بینی‌نشده در نظر گرفته نشده‌اند. در نهایت، از درآمد ۲۸ میلیون تومانی، تنها حدود ۴ میلیون تومان باقی می‌ماند؛ رقمی که باید تمام هزینه‌های غیرمنتظره زندگی را پوشش دهد.

کوچک شدن حاشیه امن اقتصادی خانوارها

افزایش سهم مسکن و خوراک در سال‌های اخیر باعث شده حاشیه امن اقتصادی بسیاری از خانوارها کاهش یابد. در چنین شرایطی، خانواده‌ها ناچار به حذف تدریجی برخی اقلام از سبد مصرفی خود می‌شوند؛ حذف تنوع غذایی، کاهش کیفیت کالاها و کنار گذاشتن پس‌انداز از جمله پیامدهای این وضعیت است.

واقعیت این است که مسئله دیگر مدیریت هزینه نیست، بلکه فاصله فزاینده میان درآمد و هزینه است. وقتی بخش اعظم درآمد صرف نیازهای اولیه می‌شود، کوچک‌ترین افزایش قیمت یا اتفاق پیش‌بینی‌نشده می‌تواند تعادل مالی خانواده را بر هم بزند. اینجاست که زندگی معمولی، دیگر چندان معمولی به نظر نمی‌رسد.