لایحه پیشنهادی بودجه سال ۱۴۰۵ هفته گذشته توسط رئیسجمهوری به مجلس تقدیم شد و در این میان بودجه وزارت راه و شهرسازی و صندوق ملی مسکن رشد یافته است. با این حال کارشناسان معتقدند این افزایش بودجه نمیتواند به حل بحران مسکن کمک کند و بخش عمدهای از چالشهای حوزه مسکن همچنان باقی خواهد ماند.
جنگ دوازدهروزه اخیر در منطقه، اقتصاد ایران را با یکی از سختترین آزمونهای سالهای اخیر روبهرو کرده است. بازار مسکن، بهعنوان ستون اصلی دارایی خانوارها و موتور محرک رشد اقتصادی، از نخستین بخشهایی بود که به سرعت از این بحران تأثیر پذیرفت.
در روزگاری که رؤیای خانهدار شدن برای طبقات متوسط و پایین به آرزویی دوردست بدل شده است، بازار مسکن ایران دیگر تنها یک بازار اقتصادی نیست؛ بلکه بحرانی عمیق و ساختاری است که در تار و پود سیاستگذاریهای غلط، زمینخواریهای قانونیشده و تورمهای بیپایان تنیده شده است.
تازهترین آمار مرکز آمار ایران نشان میدهد سهم مسکن از کل هزینههای خانوار شهری در سال ۱۴۰۳ به سطح بیسابقه ۳۸.۵ درصد رسیده است. این روند صعودی که در سالهای اخیر شدت گرفته، عملاً قدرت خرید خانوادهها در سایر بخشها را تضعیف کرده و بحران معیشتی را عمیقتر کرده است.
بحران آب در تهران بار دیگر به صدر اخبار بازگشته و این بار با طرحی جنجالی از سوی وزارت نیرو همراه شده است. طرح «ساخت و ساز صفر در تهران» که به تازگی مطرح شده، به دنبال توقف ساختوسازهای جدید در پایتخت برای مدت دو سال است؛ موضوعی که واکنشهای متفاوتی از جمله تشبیه انتقادی مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران را نیز به همراه داشت.
دولتها طی دو دهه گذشته مسکناولیها را در زمینهای نامرغوب موسوم به اراضی ۹۹ساله جانمایی کردند و در مقابل، امتیازهای مسکن شهری، یعنی تراکم ساختمانی را به مالکان زمینهای مرغوب اعطا کردند.
رئیس اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران با اشاره به وضعیت کمسابقه رکود در بازار مسکن اعلام کرد که حل این بحران فقط از مسیر اصلاحات در سطح کلان اقتصاد امکانپذیر است. او تاکید کرد که امروز دیگر صرفاً با رکود معمولی مواجه نیستیم، بلکه بازاری کاملاً تهی از خریداران را شاهدیم.
کارشناس بازار مسکن اعلام کرد تصمیم دولت برای تعیین سقف ۲۵ درصدی افزایش اجارهبها نتوانسته راهحلی موثر برای بحران مسکن باشد و حتی به بخشی از مشکل تبدیل شده است.
بیش از یک سال از توقف انتشار آمارهای رسمی بازار مسکن میگذرد، اما همچنان خبری از بازگشت دادهها نیست. وعدههایی که مسئولان وزارت راه و شهرسازی درباره راهاندازی داشبورد اطلاعاتی داده بودند، در عمل بینتیجه مانده و در نتیجه، بازار در تاریکی آماری کامل به سر میبرد.
بازار مسکن ایران با بحرانی عمیق مواجه است که ریشه آن در رشد مستمر قیمتها و کاهش توان مالی خانوارها برای خرید یا ساخت مسکن است. در این میان، یکی از عوامل کلیدی و کمتر دیدهشده که تأثیر مستقیم بر این بحران دارد، مسئله زمین است.
