بازار مسکن تهران با شکافی عمیق و کمسابقه روبهرو شده است؛ شکافی که یکسوی آن، خانوارهایی قرار دارند که حتی توان پرداخت اجاره یک واحد معمولی را ندارند و سوی دیگر، ساختمانهایی لوکس در شمال پایتخت که شارژ ماهانه آنها با ودیعه اجاره یک خانه در جنوب شهر برابری میکند. بررسیهای میدانی نشان میدهد اجاره خانههای لوکس در تهران به ارقامی رسیده که فاصلهای چشمگیر با واقعیت معیشتی بخش بزرگی از جامعه دارد.
سمانه محرمی نمین، کارشناس و نایب رییس دوم اتحادیه مشاوران املاک تهران، وضعیت بازار مسکن را متاثر از نوسانات افزایشی قیمت ارز و طلا دانست و توضیح داد که برخی متقاضیان بالقوه ترجیح میدهند فعلاً مستاجر بمانند و سرمایه خود را به بازار طلا و ارز منتقل کنند. وی افزود با این حال، پیشبینی میشود در ماههای دی و بهمن، بازار ملک شاهد رونق معاملات بدون هیجان قیمتی باشد.
بازار مسکن ایران همچنان زیر سایه رکود عمیق، نااطمینانیهای سیاسی و جهش پرشتاب سایر بازارهای دارایی قرار دارد. در حالی که دلار و طلا مسیر صعودی خود را طی کردهاند، مسکن از نگاه برخی تحلیلگران به بازاری جامانده تبدیل شده است؛ بازاری که در صورت تغییر شرایط سیاسی و اقتصادی، میتواند با جهش قیمتی روبهرو شود. با این حال، فعالان حوزه ساختوساز معتقدند واقعیتهای میدانی مسکن با تحلیلهای شتابزده فاصله دارد و آینده این بازار بیش از هر چیز به امنیت سرمایهگذاری، سیاستهای بودجهای دولت و شرایط سیاسی وابسته است.
لایحه پیشنهادی بودجه سال ۱۴۰۵ هفته گذشته توسط رئیسجمهوری به مجلس تقدیم شد و در این میان بودجه وزارت راه و شهرسازی و صندوق ملی مسکن رشد یافته است. با این حال کارشناسان معتقدند این افزایش بودجه نمیتواند به حل بحران مسکن کمک کند و بخش عمدهای از چالشهای حوزه مسکن همچنان باقی خواهد ماند.
بررسی فایلهای فروش بازار مسکن تهران نشان میدهد با بودجهای حدود ۷ میلیارد تومان، گزینههای خرید آپارتمان از نظر متراژ، سن بنا و امکانات تفاوت قابلتوجهی میان مناطق مختلف شهر دارد. این بودجه در برخی مناطق جنوبی و نیمهجنوبی امکان خرید واحدهای نوساز و دارای امکانات کامل را فراهم میکند، اما در مناطق شمالی تهران، خریداران ناچار به انتخاب خانه های کوچکتر و اغلب قدیمیتر هستند.
رکود بازار مسکن طی دو ماه متوالی گذشته تشدید شده و این بازار زودتر از انتظار وارد خواب زمستانی شده است. بررسی گزارشهای مرکز آمار ایران نشان میدهد که معاملات مسکن عملاً وارد فاز تازهای از فریز شده و همزمان، تورم مسکن نیز روندی نزولی به خود گرفته است؛ اتفاقی که در ماههای قبل و با وجود رکود، کمتر مشاهده میشد. تورم ماهانه مسکن در آذرماه ۱۴۰۴ با افت ۰.۲ درصدی به سطح ۲.۵ درصد رسیده و نشانههایی از کاهش شتاب رشد قیمتها را بروز داده است.
نایبرئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک با انتقاد از نقش پنهان بانکها و پلتفرمهای آنلاین در بازار مسکن، اعلام کرد که بخش قابلتوجهی از افزایش قیمت مسکن بهصورت نامرئی و توهمی اتفاق میافتد؛ روندی که نه از مسیر معاملات واقعی، بلکه از طریق قیمتسازی، بنگاهداری بانکی و آگهیهای غیرکارشناسی هدایت میشود و فشار آن مستقیماً به مصرفکنندگان منتقل میشود.
در حالی که شهرداری تهران بهتازگی طرح فروش سانتیمتری مسکن موسوم به «خانهریز» را بهعنوان راهکاری جدید برای تسهیل خانهدار شدن شهروندان معرفی کرده است، فعالان بخش ساختوساز نسبت به کارآمدی این طرح تردیدهای جدی دارند و آن را فاقد اثرگذاری واقعی میدانند.
همزمان با افزایش نرخ دلار و رشد قیمتها در بازارهای موازی، این پرسش مطرح است که آیا بازار مسکن نیز با موج گرانی جدیدی روبهرو خواهد شد یا همچنان در وضعیت رکودی باقی میماند؛ موضوعی که رییس اتحادیه مشاوران املاک به آن پاسخ داده و دیدگاه روشنی درباره آینده قیمت مسکن ارائه کرده است.
در روزهای اخیر همزمان با رشد نرخ دلار، میزان مراجعه متقاضیان به دفاتر مشاوران املاک افزایش یافته است؛ موضوعی که رئیس اتحادیه مشاوران املاک آن را بیشتر در مناطق جنوبی تهران محسوس میداند. با این حال، برخلاف انتظارات عمومی، بازار مسکن هنوز واکنش مستقیمی به نوسانات نرخ ارز نشان نداده و تحرک آن همچنان محدود و محتاطانه است.
