بررسی روند سه‌ماهه اخیر بازار خودرو نشان می‌دهد که ابزارهای تنظیم‌گری دولت عملاً از کار افتاده‌اند و دیگر توان اثرگذاری بر رفتار بازار را ندارند. با وجود صدور بخشنامه‌ها، کنترل عرضه و تقاضا و اعلام نرخ‌های رسمی از سوی سیاستگذار، میانگین قیمت خودروهای داخلی پس از فعال شدن «مکانیسم ماشه» با رشد ۱۹درصدی مواجه شده است. این آمار بیانگر آن است که سیاستگذار خودرویی در تحلیل رابطه میان ابزارهای تنظیم‌گری و متغیرهای کلان اقتصادی دچار خطای محاسباتی شده و بازار دیگر از فرمان سیاست‌های اداری تبعیت نمی‌کند.

تازه‌ترین بررسی‌ها از بازار خودروهای وارداتی در آبان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد شکاف عمیقی میان قیمت واقعی و بهای فروش در بازار آزاد ایجاد شده است. در حالی که تعرفه‌های واردات و نرخ ارز مبنای مشخصی برای تعیین قیمت نهایی خودروهای لوکس محسوب می‌شود، در عمل قیمت‌گذاری در بازار ایران به‌صورت سلیقه‌ای و بر پایه عرضه محدود و تقاضای احساسی انجام می‌گیرد.

بازار خودرو امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۴ در فضایی آرام و کم‌رمق آغاز به کار کرد. پس از ماه‌ها ابهام درخصوص آیین‌نامه واردات خودرو، تصویب نهایی تعرفه پلکانی واردات توسط مجلس موجب شد خریداران و فروشندگان در وضعیت انتظار قرار گیرند. از سوی دیگر، ثبات نسبی نرخ ارز و کاهش انتظارات تورمی، فضای روانی بازار را از حالت هیجانی خارج کرده و حجم معاملات به شکل محسوسی کاهش یافته است.

با وجود اجرای نظام پلکانی تعرفه واردات خودرو از سوی وزارت صمت، بازار خودرو همچنان در رکود به سر می‌برد و هزاران دستگاه خودرو به‌دلیل بلاتکلیفی ارزی در گمرکات کشور دپو شده‌اند. این در حالی است که هدف اصلی این طرح، ایجاد عدالت تعرفه‌ای، حمایت از خودروهای اقتصادی و مهار واردات خودروهای گران‌قیمت اعلام شده بود.

امیرحسین کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به وضعیت فعلی تولید خودرو در کشور، تأکید کرد که کاهش تولید در کوتاه‌مدت تأثیر چشمگیری بر قیمت‌ها نخواهد داشت، اما در بلندمدت آثار قابل‌توجهی بر بازار برجای می‌گذارد. به گفته او، مشکلاتی مانند کمبود قطعات، تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی خودروسازان از مهم‌ترین عواملی هستند که روند تولید را با چالش روبه‌رو کرده‌اند.

داده‌های رسمی وزارت صنعت نشان می‌دهد که تولید خودروهای سواری در نیمه نخست سال جاری با افت ۱۸.۷ درصدی و تولید وانت با کاهش ۴۵.۷ درصدی مواجه شده است؛ افتی که کارشناسان آن را نشانه‌ای از توقف نسبی چرخ تولید در صنعت خودروسازی کشور می‌دانند. در این میان، امیرحسین کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به چالش‌های متعدد خودروسازان، «کمبود ارز» را اصلی‌ترین عامل افت تولید عنوان کرده است

پس از فاصله گرفتن از تنش‌های ایران و اسرائیل و بازگشت آرامش نسبی به بازارها، همچنان پرسش کلیدی سرمایه‌گذاران خرد این است که در شرایط رشد قیمت طلا و دلار، کدام بازار برای سرمایه‌گذاری مطمئن‌تر است؟ سجاد بوربور، تحلیلگر بازارهای مالی در گفت‌وگویی تحلیلی در قالب سه سناریو وضعیت دلار، طلا، بورس و سایر بازارها را بررسی کرده و «اوراق با سود ۱۵ درصدی» را بهترین گزینه سرمایه‌گذاری تا پایان سال ۱۴۰۴ معرفی می‌کند.

بازار خودروی ایران در یکی از سنگین‌ترین دوره‌های رکود خود به سر می‌برد؛ رکودی که در آن معاملات تقریبا متوقف شده و خریداران با وجود تورم بالا و انتظارات افزایشی قیمت، از ورود به بازار خودداری می‌کنند. کارشناسان اقتصادی این وضعیت را مصداق کامل «رکودتورمی» می‌دانند؛ شرایطی که در آن هزینه تولید پیوسته رشد می‌کند اما قدرت خرید جامعه کاهش یافته و تقاضا از بازار حذف می‌شود.

صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای خودروسازان بزرگ کشور نشان می‌دهد که روند زیان‌دهی این صنعت در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ همچنان ادامه دارد. بر اساس داده‌های منتشرشده در سامانه کدال، زیان انباشته سه خودروساز بزرگ ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو تا پایان سال ۱۴۰۳ معادل ۲۲۸.۷۲ همت بوده که در شش‌ماهه ابتدایی امسال با رشد ۱۱.۸ درصدی به بیش از ۲۵۵ همت رسیده است. همچنین زیان عملیاتی نیز در همین بازه زمانی ۲۱.۴ درصد افزایش یافته و به ۱۷.۲۹ همت رسیده است.

از امروز (شنبه ۳ آبان ۱۴۰۴) حساب متقاضیان شرکت در طرح فروش خودروهای وارداتی آزاد شد و امکان برداشت مبالغ بلوکه‌شده برای آن‌ها فراهم گردید.