با نزدیک شدن به ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ و انتشار جزئیات عیدی مشمولان قانون کار، شکاف میان دو گروه اصلی دریافتکنندگان—کارگران و کارمندان دولت—بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار گرفته است. افزایش چشمگیر عیدی کارگران و در مقابل ثابت ماندن عیدی کارمندان، موجی از انتقادات و مطالبهگری را در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی ایجاد کرده است.
حسین عبدهتبریزی، اقتصاددان، در یادداشتی به بررسی ضرورت و چالشهای تکنرخیسازی ارز در ایران پرداخت و تأکید کرد این اصلاح ساختاری مهم باید چهار دهه پیش انجام میشد؛ اما بهدلیل پیچیدگیهای سیاسی، بودجهای و نهادی تاکنون به تعویق افتاده است.
انتشار تازهترین گزارش تورمی بانک مرکزی پس از سه سال وقفه، نهتنها تصویر دقیقتری از وضعیت تورم در اقتصاد ایران ارائه کرد بلکه رکوردشکنی تاریخی تورم در دولت سیزدهم را نیز تأیید کرد. طبق دادههای منتشرشده، دولت رئیسی در سال ۱۴۰۱ با تورم بیش از ۵۳ درصد بهعنوان صاحب بالاترین نرخ تورم نیمقرن اخیر شناخته میشود؛ رکوردی که پس از حذف ارز ترجیحی در اردیبهشت ۱۴۰۱ رقم خورد و تبعات آن هنوز در معیشت مردم قابل مشاهده است.
قیمت تخم مرغ در آذر ۱۴۰۴ با نوسانات قابل توجهی در بازار همراه بوده است. تورم ماهانه لبنیات و تخممرغ در آبان ۱۴۰۴ معادل ۶ درصد و تورم نقطهبهنقطه ۴۸.۶ درصد ثبت شده است. ستاد تنظیم بازار قیمت مصوب هر شانه ۳۰ عددی تخممرغ را ۱۷۹ هزار تومان اعلام کرده است، اما در بازار واقعی، قیمتها به مراتب بالاتر است.
پرسش حقوقبگیران ایرانی پس از افزایش قیمت بنزین در سال ۹۸ همچنان مطرح است: «اگر قیمت بنزین قرار است واقعی شود، حقوق ما کی واقعی میشود؟» این سوال نمادی از وضعیت پیچیده اقتصادی کشور است که همزمان با بحرانهای سیاست خارجی و ناترازیهای اقتصادی، اقتصاد ایران را در وضعیت شکنندهای قرار داده است.
تازهترین دادههای مرکز آمار نشان میدهد هیچیک از سیاستهای کنترلی در برابر موج تورمی ماههای اخیر کارگر نبوده و روند صعودی قیمتها در اقتصاد ایران همچنان ادامه دارد. تورم اقلام خوراکی که حیاتیترین بخش سبد مصرفی خانوارهاست، در آبان سال ۱۴۰۴ به مرز ۷۰ درصد نزدیک شده و بیشترین فشار را بر دهکهای کمدرآمد وارد کرده است. همزمان تورم نقطهبهنقطه نیز به حدود ۵۰ درصد و تورم سالانه به بیش از ۴۰ درصد رسیده است.
بازار کلهپاچه در تهران این روزها با رکود قابل توجهی روبهرو شده و طباخان پایتخت نسبت به کاهش فروش و افزایش هزینهها هشدار میدهند. عبدالرضا احمدیانفر، رئیس اتحادیه طباخان تهران، با تشریح تازهترین وضعیت این صنف تأکید کرد که کسبوکار طباخیها نسبت به سال گذشته افت چشمگیری داشته و بسیاری از واحدها در شرایط زیان فعالیت میکنند.
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد فشار تورمی در آبانماه ۱۴۰۴ بیش از همه بر دوش دهکهای کمدرآمد بوده و دهکهای اول و دوم، شدیدترین رشد قیمتها را تجربه کردهاند. این در حالی است که دهک دهم، یعنی پردرآمدترین گروه جامعه، کمترین میزان تورم سالانه، نقطهبهنقطه و ماهانه را احساس کرده است. اختلاف در ترکیب سبد مصرفی خانوارها و افزایش شدید قیمت کالاهای خوراکی، مهمترین عامل این تفاوت محسوب میشود.
دولت بهتازگی افزایش قیمت بنزین و سهنرخی شدن آن را اعلام کرده است. این تصمیم در شرایط کسری بودجه و تورم بالا اتخاذ شده و هدف اصلی آن مدیریت مصرف سوخت و جبران بخشی از کسری منابع دولت عنوان شده است. با این حال، نگرانیهایی در خصوص تأثیر این تغییرات بر هزینههای تولید، تورم و بازار سرمایه وجود دارد.
مجید گودرزی، کارشناس اقتصادی، در یادداشتی مفصل به بررسی علل و پیامدهای تورم در ایران پرداخت و آن را «بیماری اقتصادی» توصیف کرد که برخلاف کشورهای پیشرفته، در ایران به نوعی مورد استقبال قرار گرفته و تصور میشود تورم سودآور است. او افزود که در کشورهای غربی، کارفرمایان سد محکم در برابر تورم تحمیلی دولت هستند، اما در ایران کارفرمایان با دولت برای افزایش تورم تبانی میکنند و پس از ایجاد تورم، بخش زیادی از سود خالص خود را صرف جبران هزینهها و بهروزرسانی کسبوکار میکنند، در حالی که دولت از همان سود مالیات میگیرد.
