اظهارات اخیر سید احسان خاندوزی، وزیر اسبق امور اقتصادی و دارایی، درباره پرهیز از حذف ارز ترجیحی و هشدار نسبت به تبعات شوک ارزی، واکنشهای گستردهای را در محافل اقتصادی برانگیخته است؛ اظهاراتی که بهواسطه نقش محوری او در یکی از بزرگترین جراحیهای ارزی تاریخ ایران، با نوعی تناقض و تغییر موضع همراه تلقی میشود.
لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ که روز گذشته توسط مسعود پزشکیان رئیسجمهوری به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد، از چند جهت برای فعالان اقتصادی و بهویژه بازار سرمایه اهمیت ویژهای دارد. این لایحه نخستین بودجهای است که بهطور کامل بر مبنای ریال جدید و پس از حذف چهار صفر از پول ملی تنظیم شده و بنا بر اعلام دولت، رویکردی انقباضی با هدف مهار تورم و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی دارد؛ رویکردی که میتواند پیامدهای دوگانهای برای بورس به همراه داشته باشد.
محمدجعفر قائم پناه، معاون اجرایی رئیس جمهوری، در گفت وگویی تلویزیونی با اشاره به وضعیت تورم کشور اعلام کرد تورم در زمانی که دولت چهاردهم کار خود را آغاز کرد بیش از ۴۵ درصد و نزدیک به ۵۰ درصد بود. به گفته او، تورم پایان سال گذشته پیش از وقوع جنگ حدود ۳۲.۵ درصد ثبت شد و اکنون در محدوده ۴۱ تا ۴۲ درصد قرار دارد.
بازار خودرو ایران وارد دورهای از بیثباتی شدید شده است؛ جایی که تورم، کاهش قدرت خرید و خلأ سیاستگذاری کارآمد، معاملات را به حداقل رسانده و آینده این بازار را مبهم کرده است. ویترین نمایشگاهها پر است، اما خریدار و فروشنده حاضر به انجام معامله نیستند و بازار در شرایط رکود و سردرگمی به سر میبرد.
در آستانه تدوین و ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۵، هشدارهای کارشناسان اقتصادی درباره مسیر پرریسک اقتصاد ایران جدیتر شده است؛ مسیری که به گفته برخی تحلیلگران، میتواند تورم سالانه را تا پایان سال آینده به محدوده ۵۰ درصد برساند و فشار معیشتی بر خانوارها را تشدید کند.
تازهترین آمارهای منتشرشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد نرخ تورم در مناطق شهری ایران همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و ساختار تورمی اقتصاد با تغییرات معناداری در بخش کالا و خدمات همراه شده است؛ بهطوری که در یک سال گذشته، کالاها با شتاب بیشتری گران شدهاند و تورم خدمات مسیر کاهشی را طی کرده است.
رئیس سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان درباره افزایش قیمت خودرو در بازار آزاد و کارخانهای توضیح داد که افزایش قیمتها تحت نظارت دقیق انجام میشود و محدودیتی برای دفعات درخواست افزایش قیمت توسط خودروسازان وجود ندارد، اما بررسیها بر اساس تورم تولیدکننده صورت میگیرد.
بررسی هزینههای سفره شب یلدا در بازه زمانی دهساله نشان میدهد که قیمت اقلام اصلی این آیین ایرانی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۳۹۴ حدود ۱۷۴۴ درصد افزایش یافته است؛ به عبارتی سادهتر، هزینهها بیش از ۱۸ برابر شدهاند. این آمار بهروشنی نشان میدهد که ریشه بحران معیشت مردم نه در الگوی مصرف، بلکه در مسیر سیاستگذاری اقتصادی و تداوم تورم ساختاری نهفته است.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به محدودیت های جدی دولت در سمت منابع، کنترل رشد هزینه ها و حذف بودجه نهادهای غیرضروری را تنها مسیر عملی کاهش کسری بودجه دانست. مدنی زاده همچنین بر مبارزه با فساد و رانت از طریق حذف تدریجی قیمت گذاری دستوری تاکید کرد و گفت این اصلاحات باید بدون ایجاد شوک انجام شود تا انگیزه تولید تضعیف نشود. او در بخش دیگری از سخنان خود از تدوین برنامه ای نسبتا جامع برای ثبات بازار ارز، کنترل تورم و پیگیری مساله عدم بازگشت ارز خبر داد.
اظهارنظرهای اخیر حسین عبده تبریزی درباره احتمال شکلگیری ابرتورم در ایران، بار دیگر توجه افکار عمومی و کارشناسان اقتصادی را به روند فزاینده تورم جلب کرده است. هرچند آمارهای رسمی فاصله معناداری با تعاریف کلاسیک ابرتورم دارند، اما شتاب مداوم افزایش نرخ تورم در یک سال گذشته، زمینهساز نگرانیهایی شده که نمیتوان آن را نادیده گرفت.
