مسکن بهعنوان کالایی ضروری و فاقد جانشین، یکی از مهمترین نیازهای خانوارهاست که کمبود آن میتواند مشکلات اجتماعی و اقتصادی گستردهای ایجاد کند. طی دو دهه اخیر، برنامهها و سیاستهای مختلفی برای افزایش دسترسی به مسکن در ایران اجرا شده است؛ از جمله مسکن مهر، طرح اقدام ملی مسکن، و طرح نهضت ملی مسکن. با این حال، جهشهای قیمتی و رشد ناکافی درآمد خانوارها موجب شده است قدرت خرید واقعی مسکن به شدت کاهش یابد.
در حالی که نمودارهای رسمی تورم مسکن بار دیگر صعودی شده و متوسط قیمت هر متر مربع در کلانشهرها رکورد تازهای ثبت کرده است، سیاستگذار بهجای تمرکز بر مهار سوداگری و آزادسازی زمین، به دنبال حذف تبصره ماده ۵۰ رفته؛ تبصرهای که دولت را مکلف به تأمین زمین و آمادهسازی زیرساخت برای ساختوساز میکند. این رویکرد در شرایطی مطرح میشود که خانوارهای مستأجر برای تمدید قراردادها با افزایشهای تا ۶۰ درصدی مواجهاند و میانگین زمان انتظار خانهدار شدن در کشور از ۵۰ سال عبور کرده است.
رشد شارپی قیمتها در بازارهای طلا و ارز در ماههای اخیر، در کنار رکود نسبی بازار مسکن، شکاف معناداری میان بازارهای دارایی ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح میشود که آیا این فاصله قیمتی میتواند مسیر حرکت سرمایهها را به سمت بازار مسکن تغییر دهد؟ منصور غیبی، کارشناس بازار مسکن معتقد است افزایش ارزش ریالی طلا و ارز، فرصت تازهای برای تبدیل این داراییها به ملک ایجاد کرده و زمینه ورود بخشی از سرمایهها به بازار مسکن را فراهم آورده است.
بازار مسکن ایران این روزها درگیر رکودی عمیق و فرسایشی شده؛ رکودی که به گفته نایبرئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک، ریشه در نوسانات شدید نرخ ارز، کاهش محسوس ساختوساز و حذف عملی تقاضای مصرفی دارد و باعث شده معاملات در پایینترین سطوح خود قرار بگیرد.
بازار مسکن پس از رکود طولانیمدت، با کندی روند رشد مواجه شده و ناآرامیهای اخیر موجب کاهش حجم معاملات شده است. هرچند قیمتها تغییر محسوسی نداشته و در برخی موارد با افزایش همراه بوده است، اما چشمانداز بازار مسکن همچنان تحت تاثیر شرایط اقتصادی و سیاسی کشور قرار دارد.
وزارت راه و شهرسازی قصد دارد با تهاتر داراییهای خود، حدود ۱۰ هزار واحد مسکن استیجاری برای زوجهای جوان خریداری کند. اما این پرسش مطرح است که میزان امکانپذیری اجرای این طرح چقدر خواهد بود و ابهامات وارد بر آن چیست؟ فرشید ایلاتی، کارشناس بازار مسکن تاکید میکند که اجرای طرح مسکن استیجاری در بازار مسکن شروع خوبی پس از خلف وعدههای بسیار و طرحهای روی کاغذ مانده است، اما برای موفقیت این طرح، ایجاد شرکتهای اجارهداری مسکن ضرورت دارد.
در روزهای اخیر که اعتراضات شدت بیشتری گرفته شود، شاهد قطعی سراسری اینترنت و پیامک در کل کشور بودیم؛ موضوعی که منجر به اختلال در روند کاری برخی کسبوکارها از جمله خریدوفروش مسکن و ثبت معاملات ملکی شده است.
بازارهای موازی مانند سهام، طلا، سکه و ارز در حالی طی ماههای اخیر با نوسانات و رشدهای قابل توجهی همراه بودهاند که بازار مسکن همچنان در رکودی عمیق به سر میبرد و از این موج تورمی عقب مانده است. همین موضوع، بسیاری از متقاضیان مسکن را در وضعیت شک و تردید قرار داده و این سوال را در ذهن آنها مطرح کرده است که آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید خانه است یا باید منتظر ماند؟
بررسی فایلهای فروش بازار مسکن تهران نشان میدهد الگوی قیمتگذاری در هفتههای اخیر دستخوش تغییر شده و بیشترین تعدیل قیمتی مربوط به واحدهای قدیمیساز بوده است؛ موضوعی که از تغییر رفتار فروشندگان در واکنش به رکود و تحولات سیاسی اخیر حکایت دارد.
خرید واحد مسکونی ۷۵ متری در تهران امروز به یک چالش جدی برای خانوارها تبدیل شده است؛ اگرچه این متراژ بهعنوان حداقل استاندارد سکونت از سوی سیاستگذاران تعریف شده، اما واقعیت بازار نشان میدهد بودجه لازم برای چنین واحدی بسته به منطقه، از حدود ۲.۳ میلیارد تومان تا بیش از ۱۴ میلیارد تومان متغیر است. افت توان خرید خانوارها باعث شده تقاضا به سمت ریزمتراژها سوق پیدا کند و زندگی در واحدهایی نزدیک به حداقل استاندارد، به یک انتخاب ناخواسته تبدیل شود.
