بازار مسکن طی دو ماه اخیر به ثبات نسبی رسیده و حجم معاملات ماهانه در حدود ۱۰ هزار فقره قرار دارد؛ اما به گفته رئیس اتحادیه مشاوران املاک تهران، از ابتدای آذرماه این بازار بار دیگر وارد فاز رکودی شده است و میزان مراجعات و قراردادها کاهش محسوسی داشته است.
قانون مالیات بر خانههای خالی که قرار بود ابزاری برای حمایت از مستاجران و کنترل بازار مسکن باشد، امروز بهگفته کارشناسان عملاً در تحقق اهداف خود ناکام مانده است. هرچند این قانون با سرعت در سال ۱۳۹۹ تصویب شد و از آذر همان سال به اجرا درآمد، اما آمارها نشان میدهد نتیجه نهایی آن فاصله زیادی با اهداف اولیه دارد. وصول تنها ۱۶ میلیارد تومان مالیات از خانههای خالی در یک سال بهخوبی نشان میدهد که این سیاست، نه توانسته خانههای خالی را روانه بازار کند و نه سهم قابلتوجهی در افزایش درآمدهای مالیاتی داشته است.
نظام تامین مالی مسکن در ایران با یک پارادوکس آشکار مواجه است؛ از یکسو بازار رهنی و وامهای مشارکت در ساخت با خشکسالی تاریخی روبهرو هستند و از سوی دیگر منابع بانکی به جای حمایت از خریداران و سازندگان، به خرید زمین و احداث برجهای مسکونی و اداری توسط شرکتهای زیرمجموعه بانکها اختصاص مییابد.
مرکز آمار ایران تازهترین آمار تورم بخش مسکن و اجارهبها در آبانماه ۱۴۰۴ را منتشر کرده است که نشاندهنده کاهش اندک در نرخ رشد قیمتهاست. تورم ماهانه بخش مسکن به ۲.۷ درصد رسیده و تورم ماهانه اجارهبها نیز همزمان با آن، روی همین رقم قرار گرفته است. با این حال، بازار مسکن همچنان در رکود عمیق به سر میبرد و حجم معاملات کاهش شدیدی داشته است.
مقایسه قیمت خانههای لوکس تهران با نمونههای مشابه در شهرهای پیشرفته آلمان نشان میدهد که با وجود امکانات محدودتر و کیفیت ساخت پایینتر، املاک لوکس پایتخت اغلب با قیمتهایی بسیار بالاتر از عمارتهای باشکوه آلمانی عرضه میشوند. این اختلاف در حالی رخ میدهد که قدرت خرید مسکن در آلمان بهمراتب بالاتر است و واحدهای لوکس این کشور از نظر امکانات، چشمانداز و استانداردهای زندگی در سطحی بسیار فراتر از تهران قرار دارند.
طرح جدید «مسکن استیجاری» در تهران با هدف حمایت از زوجهای جوان و تسهیل دسترسی آنان به واحدهای مسکونی در آستانه اجرا قرار گرفته است. این طرح که توسط ادارهکل راه و شهرسازی استان تهران طراحی شده، قرار است بخشی از فشار هزینههای مسکن را از دوش خانوادههای نوپا بردارد و مسیر سکونت مقرونبهصرفهتری را برای آنان فراهم کند.
بازار مسکن در شمال کشور پس از جنگ ۱۲ روزه رفتار متفاوتی نسبت به سایر مناطق ایران داشته و قیمت ملک در این نواحی با رشدی بین پنج تا ۱۵ درصد همراه شده است. در همین راستا، لاهیجان نیز شاهد افزایش قیمت و رشد تقاضا بوده و توجه سرمایهگذاران به این شهر بیش از گذشته جلب شده است.
در سال جاری بازار مسکن ایران نه تحت تاثیر «ریسکهای متعارف»، بلکه تحت فشار «نااطمینانی بنیادین» قرار گرفت؛ وضعیتی که پیامدهای قابل پیشبینی و احتمالات مشخص ندارد و تصمیمگیری اقتصادی را از چارچوبهای کلاسیک خارج میکند.
بر اساس قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، خانوادههایی که دارای ۴ فرزند زیر ۲۰ سال هستند، میتوانند از وام ۲ میلیارد و ۲۸۰ میلیون تومانی برای خرید و تعمیر مسکن بهرهمند شوند. برای دریافت این تسهیلات، متقاضی باید ۶۱۵ میلیون تومان اوراق حق تقدم وام مسکن خریداری کند تا واجد شرایط سقف تسهیلات شود.
بازار مسکن در ماههای اخیر در وضعیتی کمسابقه میان رکود عمیق و تحرکهای مقطعی قرار گرفته است؛ شرایطی که از یکسو با کاهش بیسابقه قدرت خرید و ثبات طولانیمدت قیمتها همراه بوده و از سوی دیگر، نبود آمارهای شفاف و رسمی، ارزیابی واقعبینانه از وضعیت معاملات را دشوار کرده است. همین ابهام اطلاعاتی، به قفلشدگی بازار دامن زده و بخش بزرگی از تقاضای مصرفی را از چرخه خرید خارج کرده است.
