ورم هر روز فشار بیشتری بر معیشت خانوارها وارد میکند و کاهش قدرت خرید، به یکی از جدیترین دغدغههای جامعه تبدیل شده است. تحلیلگران اقتصادی هشدار میدهند که تداوم این روند میتواند به گسترش فقر و تشدید نابرابریها منجر شود؛ مسائلی که ضرورت بازنگری دولت در سیاستهای حمایتی، نظام دستمزد و شیوه محاسبه سبد معیشت را دوچندان کرده است.
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران از تورم دهکهای هزینهای در مهرماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که دهک دهم کمترین و دهک دوم بیشترین تورم نقطه به نقطه را تجربه کردهاند. بر اساس این گزارش، تورم نقطهای کل کشور در مهرماه به ۴۸.۶ درصد رسیده و تورم نقطهای اکثر دهکها از مرز ۵۰ درصد عبور کرده است. بررسیها نشان میدهد که اختلاف سطح هزینه و ترکیب سبد مصرفی خانوارها در دهکهای مختلف، عامل اصلی تفاوت در میزان تورم تجربهشده میان طبقات مختلف اقتصادی است.
آخرین آمارهای رسمی از تداوم تورم بالا در اقتصاد ایران حکایت دارد. بر اساس دادههای منتشرشده، نرخ تورم سالانه تا پایان مهرماه از ۳۸ درصد فراتر رفته و تورم نقطهای نیز بیش از ۴۸ درصد گزارش شده است. همزمان، بانک جهانی و صندوق بینالمللی پول نیز در تازهترین ارزیابیهای خود، نرخ تورم ایران را بیش از ۴۰ درصد برآورد کردهاند. در کنار این وضعیت، رشد اقتصادی کشور در سهماهه نخست سال منفی اعلام شده و اغلب تحلیلها احتمال وقوع رکود در سال ۱۴۰۴ را جدی میدانند.
ایرانمال بهعنوان بزرگترین مرکز تجاری، فرهنگی و تفریحی کشور، در منطقه ۲۲ تهران و در مجاورت دریاچه چیتگر واقع شده است. این پروژه عظیم با زیربنایی نزدیک به دو میلیون مترمربع و امکاناتی شامل ۷۰۰ فروشگاه، بازار سنتی، کتابخانه، پیست یخ، سینما، هتل پنجستاره و باغهای ایرانی، یکی از شاخصترین پروژههای عمرانی و سرمایهگذاری بخش خصوصی در ایران به شمار میرود.
تورم مزمن و بالا طی دهههای اخیر به یکی از اصلیترین چالشهای ساختاری اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ چالشی که نهتنها قدرت خرید خانوارها را به شدت کاهش داده، بلکه افق تصمیمگیری و سرمایهگذاری را نیز کوتاهمدت و نامطمئن کرده است.
مرکز آمار ایران اعلام کرده است که سهم هزینه مسکن در سبد مصرف خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۳ به بالای ۴۳ درصد رسیده است. این رقم نشاندهنده رشد بیسابقه سهم اجاره و خرید مسکن در هزینههای خانوارهاست و تأثیر مستقیم افزایش شدید قیمت مسکن بر زندگی مردم را برجسته میکند.
با بازگشت تحریمها، سفره مردم بیش از گذشته کوچکتر و پرهزینهتر خواهد شد. تشدید محدودیتهای بینالمللی نه تنها هزینه واردات را بالا میبرد، بلکه بر هزینههای تولید داخلی نیز اثرگذار است. این وضعیت در نهایت فشار بیشتری بر اقشار کمدرآمد و متوسط جامعه وارد کرده و قدرت خرید خانوارها را کاهش میدهد.
مدیر اداره تحقیقات و بررسی اقتصادی بانک مرکزی با تأکید بر ضرورت تداوم مداخلات هدفمند ارزی اعلام کرد که حذف ناگهانی ارز ترجیحی میتواند آثار فوری و شدیدی بر قیمت کالاهای اساسی و خدمات بگذارد و در این میان، اقشار ضعیف جامعه نخستین بازندگان چنین تصمیمی خواهند بود.
تازهترین دادههای مرکز آمار ایران و محاسبات اکوایران نشان میدهد که هزینه تأمین حداقل معیشت برای یک خانوار ایرانی در مهرماه سال جاری به حدود ۱۳ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که نسبت به شهریورماه ۵.۷ درصد و در مقایسه با مهر سال گذشته حدود ۶۹ درصد افزایش داشته است.این رشد شدید، از تورم رسمی اعلامشده (۵ درصد ماهانه و ۴۹ درصد نقطهبهنقطه) فراتر رفته و نشاندهنده فشار تورمی سنگین بر معیشت خانوارها، بهویژه اقشار کمدرآمد است.
تازهترین دادههای مرکز آمار نشان میدهد نسبت هزینه سبد خوراکیها به حداقل دستمزد یک خانواده چهارنفره در مهرماه به حدود ۷۰ درصد رسیده است؛ در حالی که مهر سال گذشته این نسبت ۵۵.۴ درصد بود. رشد شدید قیمت مواد غذایی در کنار ثبات حقوق، قدرت خرید خانوار را به شدت کاهش داده و نشانههای فقر کالری را در سفره ایرانیان تقویت کرده است.
