در سال جاری بازار مسکن ایران نه تحت تاثیر «ریسک‌های متعارف»، بلکه تحت فشار «نااطمینانی بنیادین» قرار گرفت؛ وضعیتی که پیامدهای قابل پیش‌بینی و احتمالات مشخص ندارد و تصمیم‌گیری اقتصادی را از چارچوب‌های کلاسیک خارج می‌کند.

بازار مسکن در ماه‌های اخیر در وضعیتی کم‌سابقه میان رکود عمیق و تحرک‌های مقطعی قرار گرفته است؛ شرایطی که از یک‌سو با کاهش بی‌سابقه قدرت خرید و ثبات طولانی‌مدت قیمت‌ها همراه بوده و از سوی دیگر، نبود آمارهای شفاف و رسمی، ارزیابی واقع‌بینانه از وضعیت معاملات را دشوار کرده است. همین ابهام اطلاعاتی، به قفل‌شدگی بازار دامن زده و بخش بزرگی از تقاضای مصرفی را از چرخه خرید خارج کرده است.

مؤسسه آمار ترکیه (TÜİK) تازه‌ترین آمار خریداران خارجی مسکن در این کشور را برای سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد که نشان می‌دهد خرید ملک توسط خارجی‌ها در این ماه ۱۸۶۷ مورد بوده و نسبت به سپتامبر سال گذشته ۷.۷ درصد کاهش داشته است. با این حال ایرانی‌ها با ۲۰۲ خرید، رتبه دوم را در میان خریداران خارجی به خود اختصاص داده‌اند که نشان‌دهنده جذابیت ادامه‌دار بازار مسکن ترکیه برای سرمایه‌گذاران ایرانی است.

بازار مسکن تهران در آبان ماه با کم‌ترین اثر از فضای جنگ، روندی رو به رشد را تجربه کرده و شاخص قیمت مسکن «دنیای‌اقتصاد» در ابتدای آذر به مترمربعی 107 میلیون و 800 هزار تومان رسیده است. این رقم نشان‌دهنده رشد ماهانه 2.7 درصدی نسبت به مهر است. داده‌های میدانی نشان می‌دهد هم‌زمان با کاهش اثرات جنگ، تحرک در بازار افزایش یافته و حجم معاملات خرید و فروش در بسیاری از محله‌ها نسبت به تابستان و مهر رشد قابل‌توجهی داشته است.

بازار ساخت‌وساز ایران در حالی وارد نیمه دوم سال ۱۴۰۴ شده که سازندگان با رکود معاملات، افزایش هزینه‌ها و دشواری تأمین مالی روبه‌رو هستند. با این حال، در دل این رکود، الگوی جدیدی از تقاضا در حال شکل‌گیری است؛ تغییری که بنا بر تحلیل فعالان صنعت ساختمان، می‌تواند مسیر آینده این بازار را تغییر دهد و مدل‌های تازه‌ای از سرمایه‌گذاری را به‌صرفه‌تر کند.

بررسی بازار مسکن تهران نشان می‌دهد با بودجه حدود ۳ میلیارد تومان، خریداران عمدتاً به سمت واحدهای کوچک‌متراژ در مناطق جنوبی، جنوب‌غرب و جنوب‌شرق پایتخت هدایت می‌شوند. در شرایطی که ماه‌هاست آمار رسمی از وضعیت بازار مسکن منتشر نشده، سردرگمی میان خریداران و سازندگان افزایش یافته و مشخص نیست روند واقعی قیمت‌ها و سایر متغیرهای مؤثر در این بخش چگونه پیش می‌رود. با این حال، آنچه از فایل‌های ثبت‌شده در پلتفرم‌های تخصصی برمی‌آید، ادامه رشد ملایم قیمت مسکن و افزایش تمایل به خرید واحدهای نقلی است.

بازار مسکن ایران طی سال‌های اخیر با ترکیبی از تورم سنگین و رکود عمیق مواجه شده و آثار این وضعیت در تابستان ۱۴۰۴ آشکارتر از گذشته دیده می‌شود. شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی در تهران به ۱۷۳.۰ رسیده که نسبت به فصل قبل ۶.۳ درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۴۳.۶ درصد رشد داشته است. این ارقام نشان می‌دهد ساخت‌وساز در پایتخت با افزایش قابل توجه هزینه‌ها روبه‌رو است و مسیر بازگشت به رونق همچنان دور از دسترس قرار دارد.

متوسط هزینه ساخت هر مترمربع مسکن در تهران به حدود ۳۰ میلیون تومان رسیده و با توجه به تورم مصالح، این رقم هر ۱۵ روز به‌روزرسانی می‌شود. دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان با اشاره به رکود بازار آپارتمان، تاکید کرد که بیشتر معاملات به‌صورت تهاتر انجام می‌شود و بخش زمین و املاک کلنگی متناسب با نرخ تورم، دلار و سکه افزایش قیمت داشته است.

بازار مسکن اصفهان پس از پشت سر گذاشتن دوره‌ای طولانی از رکود، اکنون وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شده و نشانه‌های بازگشت تقاضا در آن دیده می‌شود. روندی که پس از جنگ ۱۲ روزه، که موجب کاهش معاملات و افت قیمت‌ها شده بود، به‌تدریج تغییر کرد و اکنون بسیاری از کارشناسان از شکل‌گیری دوباره جریان خرید در این شهر خبر می‌دهند.

در حالی که سرمایه‌گذاری در بخش‌های مولد اقتصاد ایران با افت قابل‌توجهی روبه‌رو شده است، بازارهای غیرمولد مانند طلا، مسکن و ارز بیش از گذشته برای سرمایه‌گذاران جذاب شده‌اند. به اعتقاد کارشناسان، ریشه این جابه‌جایی سرمایه در بی‌ثباتی اقتصادی، نبود امنیت سرمایه‌گذاری، هزینه‌های تحمیلی دولت و ضعف ساختاری محیط کسب‌وکار نهفته است.